Görünen maliyetler
En bariz maliyet, komisyon: aracı kurumun her işlem için aldığı ücret. Kolayca görülür ve karşılaştırılır. Ayrıca çeşitli borsa ve işlem ücretleri, vergiler var. Bunlar faturada görünür, hesaplanabilir.
Görünen maliyetler önemli ama genelde en büyük maliyet değil. Yine de küçümsememek gerekir: özellikle küçük işlemlerde, sabit komisyonlar oransal olarak büyük yer kaplar. Ve sık işlem yapıyorsanız, her seferinde ödediğiniz komisyon birikir.
Görünmeyen maliyetler
Asıl sinsi maliyetler, faturada görünmeyenler.
Alış-satış farkı (spread): Bir hissenin alış fiyatı ile satış fiyatı arasında her zaman küçük bir fark vardır. Aldığınız fiyat, sattığınız fiyattan biraz yüksektir. Bu fark, her gidiş-dönüş işleminde ödediğiniz gizli bir maliyet. Likit hisselerde küçük, illikit hisselerde büyüktür.
Piyasa etkisi (slippage): Büyük bir emir verdiğinizde, kendi alımınız fiyatı yukarı, satımınız aşağı iter. Yani düşündüğünüzden kötü bir fiyata işlem yaparsınız. Bu, özellikle büyük hesaplarda ve illikit hisselerde önemli bir maliyet ve hiçbir faturada görünmez.
Vergi: Kazanç realize ettiğinizde ödediğiniz vergi, dolaylı bir işlem maliyeti. Sık işlem, vergiyi erken tetikleyerek bileşik büyümeyi zayıflatır.
Devir hızı: maliyeti çarpan faktör
Tüm bu maliyetleri çarpan tek bir faktör var: ne sıklıkta işlem yaptığınız, yani devir hızı. Ne kadar çok alıp satarsanız, o kadar çok komisyon, spread ve slippage ödersiniz. Devir hızı, işlem maliyetinin ana belirleyicisi.
Kendi çalışmalarımızda bunun ne kadar önemli olduğunu somut olarak gördük. Aylık yüzde 85 gibi yüksek bir devir hızı, yıllık getiriden yaklaşık 10 puanlık bir maliyet çıkarıyordu. Yani kağıt üzerinde parlak görünen bir strateji, yüksek devir maliyeti yüzünden gerçekte çok daha mütevazı bir sonuç veriyordu. Bu, sık işlemin ne kadar pahalı olabileceğinin çarpıcı bir örneği.
Maliyeti azaltmanın yolları
İşlem maliyetini azaltmanın birkaç somut yolu var.
Daha az işlem yapın: En etkili yöntem. Devir hızını düşürmek, tüm maliyetleri birden azaltır. Uzun tutmak, sadece vergi açısından değil, komisyon ve spread açısından da tasarruf demek.
Likit hisseleri tercih edin: Dar spread’li, çok işlem gören hisselerde görünmeyen maliyetler düşük. İllikit hisseler, her işlemde gizli bir vergi gibi maliyet ekler.
Limit emri kullanın: Özellikle illikit hisselerde ve oynak anlarda, limit emri kötü fiyatlardan işlem yapmanızı engeller, slippage’i azaltır.
Gereksiz müdahaleden kaçının: Her fiyat hareketine tepki verme dürtüsüne direnmek, hem daha iyi kararlar hem daha düşük maliyet getirir.
Maliyet, kesin bir düşman
İşlem maliyetinin en önemli özelliği, kesin olması. Getirileriniz belirsizdir; iyi ya da kötü gidebilir. Ama maliyetler kesindir: her işlemde, siz ne kazanırsanız kazanın, öderler. Bu yüzden maliyeti azaltmak, garantili bir getiri iyileştirmesi. Piyasayı yenmek zordur ve belirsizdir; maliyeti düşürmek kolaydır ve kesindir. Akıllı yatırımcı, kontrol edemediği getiriye takılmadan önce, kontrol edebildiği maliyeti yönetir.
Sıradaki
Sıradaki yazıda alım-satım zamanlamasını ele alıyoruz. Gün içi zamanlamanın uzun vadeli yatırımcı için gerçekte ne kadar önemli olduğunu.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.