Rejim ne demek
Piyasanın belirli bir dönemde belirli bir davranış kalıbı sergilemesi.
Düşük faizli, sakin, yükselen bir dönem bir rejim. Yüksek enflasyonlu, oynak bir dönem başka bir rejim.
Rejim değiştiğinde, sadece fiyatlar değil ilişkiler de değişiyor. Bir faktörün getiriyle ilişkisi bir rejimde pozitif, diğerinde negatif olabiliyor.
Türkiye’de rejimler net görünüyor
Son on beş yılda birbirinden belirgin biçimde farklı dönemler yaşandı.
2018 kur şoku. 2020 pandemi. 2021 sonrası hızlı yükseliş ve yüksek enflasyon. Enflasyon muhasebesine geçiş.
Bunların her biri, hisseler arası ilişkileri farklı biçimde bozdu. Şirketlerin kâr rakamlarının anlamı bile değişti.
Sonuçları
Uzun geçmiş her zaman iyi değil. Daha çok veri genelde iyidir ama veri farklı bir rejimden geliyorsa, öğrendiğiniz ilişki bugün geçerli olmayabilir.
Bu, gerçek bir ikilem. Kısa pencere kullanırsanız az veriniz olur ve gürültü baskın gelir. Uzun pencere kullanırsanız eski rejimlerin ilişkilerini öğrenirsiniz.
Model performansı dönemsel dalgalanıyor. Bir model bir rejimde iyi, diğerinde vasat olabiliyor. Bu, modelin bozulduğu anlamına gelmiyor.
Bulguları çok dönemde test etmek şart. Bizim üç dönem kuralımızın asıl gerekçesi bu. Bir ilişki farklı rejimlerde de tutuyorsa, rejime bağımlı olmadığını gösteriyor.
Rejimi tespit etmek işe yarıyor mu
Cazip bir fikir: rejimi tespit edip modeli ona göre değiştirmek.
Biz bunu denedik ve işe yaramadı.
Endeksin hareketli ortalamasına göre nakde geçen bir filtre kurduk. Sharpe oranını düşürdü.
İki sebebi vardı. Birincisi, modelimiz zaten hisse bazlı trend bilgisi kullanıyordu, yani rejim bilgisini dolaylı olarak içeriyordu. İkincisi, rejim tespiti gecikmeli çalışıyor: rejim değiştiğini anladığınızda genelde iş işten geçmiş oluyor.
Bu ikinci nokta genel bir sorun. Rejim değişimini gerçek zamanlı tespit etmek, geriye dönük bakınca göründüğünden çok daha zor.
Nasıl başa çıkılır
Rejimden bağımsız özellikler tercih edin. Bazı ilişkiler rejime daha az bağımlı. Düşük volatilite anomalisi kırk yıldır farklı rejimlerde ölçülebiliyor. Bu, onu rejime duyarlı bir sinyalden daha güvenilir yapıyor.
Kayan pencere kullanın. Modelin çok eski veriyi unutmasını sağlar. Ama az veriyle çalışma sorununu getirir.
Basit kalın. Karmaşık modeller rejime daha duyarlı, çünkü daha çok parametre öğreniyorlar ve o parametreler rejime özgü olabiliyor.
Beklentinizi ayarlayın. Modeliniz bazı dönemlerde kötü gidecek. Bunu baştan kabul etmek, kötü dönemde paniğe kapılıp stratejiyi terk etmenizi engelliyor.
En dürüst kabul
Rejim değişimi, sayısal yatırımın çözülmemiş sorunu.
Geçmişten öğreniyoruz ama gelecek geçmişe benzemeyebilir. Bunu tamamen çözen bir yöntem yok.
Yapılabilecek şey, kırılganlığı azaltmak: basit modeller, rejimden bağımsız faktörler, çok dönemli testler ve mütevazı beklentiler.
Ve bir de dürüstlük: bir modelin gelecekte de çalışacağını garanti edemeyiz. Sadece geçmişte, farklı koşullarda çalıştığını gösterebiliriz.
Sıradaki
Bir sonraki yazıda zaman serisi tahmininin neden bu kadar zor olduğunu toparlıyoruz. Bütün bu zorlukların bir araya gelmesi.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.