Neden dikkat önemli
Klasik teori, bütün bilginin fiyata yansıdığını varsayıyor. Ama insanların dikkati sınırlı.
Bir yatırımcı, binlerce hisseyi aynı anda takip edemiyor. Sadece dikkatini çekenlere yöneliyor. Ve alım kararları, çoğunlukla dikkat çekmiş hisseler arasından veriliyor.
Bu, dikkat çeken hisselerin fazla talep görmesine yol açıyor. Fazla talep, geçici fiyat şişmesi. Ve bu şişme sonradan düzeliyor.
Ölçüm yöntemleri
Google arama hacmi. Bir hissenin adının ne kadar arandığı, doğrudan dikkat ölçüsü. Da’nın çalışması, arama hacmindeki artışların kısa vadeli fiyat artışı ve sonraki geri dönüşle ilişkili olduğunu gösterdi.
Haber sayısı. Bir hisse hakkında çıkan haber miktarı.
Aşırı getiriler ve hacim. Sıra dışı büyük hareketler ve hacim, dikkat çektiğinin işareti.
Sosyal medya bahsi. Bir hissenin ne kadar konuşulduğu.
Bunların hepsi, gerçek dikkatin dolaylı göstergeleri. Hiçbiri doğrudan “kaç kişi bu hisseye bakıyor” demiyor.
Bulgular
Dikkat çalışmalarının ortak bulgusu: dikkat, kısa vadeli fiyat şişmesi ve sonraki geri dönüşle ilişkili.
Bir hisse aniden dikkat çektiğinde (arama patladığında, haberlere çıktığında), fiyatı kısa vadede yükseliyor. Sonra bir kısmı geri geliyor.
Bu, bireysel yatırımcıların dikkat çeken hisseleri alma eğilimiyle tutarlı. Onlar alıyor, fiyat şişiyor, sonra düzeliyor.
Piyango hisseleri yazımızla bağlantılı: dikkat çeken hisseler genelde oynak, heyecanlı isimler. Ve bu isimler sonraki dönemde kötü performans gösteriyor.
Türkiye bağlamı
Türkiye’de dikkat etkisinin güçlü olmasını beklemek makul.
Yüksek bireysel yatırımcı payı ve yoğun sosyal medya aktivitesi. “Şu hisse uçacak” içeriği yaygın.
Bu içerik, tam da dikkat çeken hisselere talep yaratıyor. Ve o hisseler, dikkat etkisinin öngördüğü gibi, sonradan geri çekilebiliyor.
Yani sosyal medyada öne çıkan bir hisse, göründüğünün tersine bir alım fırsatı değil, bir dikkat uyarısı olabilir.
Sınırlar
Dikkat ölçülerinin ciddi sınırları var.
Dolaylı. Hiçbiri gerçek dikkati doğrudan ölçmüyor. Arama hacmi, dikkatin bir gölgesi.
Yön belirsiz. Yüksek arama hacmi, alım ilgisi mi satım paniği mi? Ölçü bunu ayırmıyor.
Gürültülü. Bir hissenin adı başka anlamlara da gelebilir, aramalar ilgisiz olabilir.
Zamanlaması zor. Dikkat etkisi kısa ömürlü. Onu yakalamak ve işlem maliyeti sonrası kâr etmek zor.
Nasıl okumalı
Bir dikkat çalışması okurken şunları sorun.
Dikkat nasıl ölçülmüş? Arama hacmi, haber, hacim? Her biri dolaylı.
Yön ayırt ediliyor mu? Yüksek dikkat, alım mı satım mı?
Etki kısa vadeli mi? Dikkat etkileri genelde geçici ve sonra geri dönüyor.
Ve pratik olarak: bu etki işlem maliyeti sonrası kullanılabilir mi? Kısa ömürlü bir etkiyi yakalamak pahalı.
Genel ders: bir hisse aniden çok dikkat çekiyorsa, bu bir alım sinyali değil, temkin sebebi olabilir.
Sıradaki
Sıradaki yazıda sentiment endekslerini ele alıyoruz. Piyasa duygusunu ölçen endeksler nasıl kuruluyor ve ne kadar güvenilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.