Aynı olgu burada var mı
İlk soru: bu etki başka piyasalarda test edildi mi?
Bir bulgunun tek bir piyasada bulunmuş olması, evrensel olduğunu göstermez. En güçlü etkiler, birçok piyasada bağımsız olarak tekrarlanmış olanlar.
52 haftalık zirve anomalisi bunun iyi örneği: 20 piyasada test edildi ve 18’inde kârlı çıktı. Bu, tek bir piyasadaki bulgudan çok daha güvenilir.
Buna karşılık Fama-French modeli Türkiye’de test edildiğinde tutarsız sonuçlar veriyor. Yani dünyada standart olan bir model, burada geçerli olmayabiliyor.
Piyasa yapısı farkları
Bir etkinin taşınabilirliği, piyasaların ne kadar benzediğine bağlı.
Verimlilik. Türk piyasası daha az analist takibi ve daha yüksek bireysel yatırımcı payıyla, ABD’den daha az verimli. Bu, bazı anomalilerin burada daha güçlü olabileceği anlamına geliyor.
Likidite. Küçük hisselere dayanan bir strateji, likiditenin düşük olduğu bir piyasada uygulanamayabilir.
Kurumsal yapı. Aile ve holding kontrolünün yaygın olması, içeriden öğrenen ve temettü çalışmalarının sonuçlarını değiştiriyor.
Kur ve enflasyon. Türkiye’ye özgü bu katmanlar, birçok bulgunun anlamını değiştiriyor. Nominal getiri ile reel getiri farkı burada kritik.
Veri farkları
Aynı bulguyu test ederken veriniz farklı olabilir.
Muhasebe rejimi farklı. Enflasyon muhasebesi, defter değeri ve kâr rakamlarını değiştirdi. Değer ve kalite faktörleri bu yüzden farklı davranabilir.
Hayatta kalma yanlılığı daha büyük. Delist verisi kolay bulunmuyor, bu da geçmiş testleri şişiriyor.
Örneklem küçük. Beş yüz civarı hisse, faktör portföyleri kurmayı zorlaştırıyor.
Test etmeden uygulamayın
En önemli kural: bir bulguyu okuyup doğrudan uygulamayın. Kendi verinizde test edin.
Kendi kesitsel testlerimizde, uluslararası literatürde güçlü olan bazı faktörlerin (klasik değer gibi) bizim kurulumumuzda öne çıkmadığını gördük. Buna karşılık volatilite ve momentum bizde de güçlüydü.
Yani hangi bulgunun taşındığını, ancak test ederek öğrendik. Okumak yeterli değildi.
Taşınma ihtimali yüksek olanlar
Deneyimimize göre bazı bulgular daha kolay taşınıyor.
Davranışsal temeli olan ve mekanizması evrensel olanlar. Düşük volatilite anomalisi, kaldıraç kısıtı ve piyango tercihi gibi insan doğasına dayandığı için birçok piyasada beliriyor.
Basit ve sağlam olanlar. Karmaşık, çok parametreli bulgular her piyasaya uydurulmuş olabilir ve taşınmaz.
Buna karşılık, belirli bir piyasanın kurumsal detayına bağlı bulgular genelde taşınmıyor.
Nasıl yaklaşmalı
Bir bulguyu okuduğunuzda şu sırayla ilerleyin.
Bu etki başka piyasalarda da bulunmuş mu? Tekrarlama varsa güven artar.
Mekanizması evrensel mi, yoksa o piyasaya özgü mü?
Kendi piyasanızın yapısı buna uygun mu?
Ve en önemlisi: kendi verinizde test edin. Sonucu görene kadar bir bulgunun sizin piyasanızda geçerli olduğunu varsaymayın.
Sıradaki
Sıradaki yazıda regresyon çıktısına geçiyoruz. Bir katsayının işaretini ve büyüklüğünü nasıl yorumlayacağımızı ele alıyoruz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.