Ne bulunmuş
Türkiye üzerine yapılan çalışmalar birkaç net bulgu ortaya koyuyor.
Net yabancı akımları piyasa getirisini öngörüyor, ama tek tek hisse getirilerini değil. Bu önemli bir ayrım. Yabancı girişi arttığında genel endeks yükseliyor. Ama hangi bireysel hissenin yükseleceğini yabancı akımından okumak zor.
Fiyat etkisi kalıcı. Yabancıların işlemleri fiyata kalıcı bir etki bırakıyor. Bu, işlemlerinin bilgi taşıdığını, yani geçici bir baskı olmadığını gösteriyor.
Yabancı akımı sürü davranışını artırıyor. Yabancı girişi arttığında piyasa genelinde sürü davranışı yükseliyor. Bu, yanlış fiyatlamaya ve verimsizliğe yol açabiliyor.
Küçük şirketler ve düşük getirili hisseler daha çok etkileniyor. Yabancı sürüsü en çok bu hisselerde hissediliyor.
Bu ne anlama geliyor
Pratik sonuç ilk bakışta hayal kırıklığı yaratabilir ama aslında faydalı.
Yabancı akımı bir makro gösterge. Genel risk iştahının, para akışının yönünü gösteriyor. Bu anlamda faydalı, endeksin genel eğilimi hakkında bilgi veriyor.
Ama “yabancı şu hisseyi aldı, ben de alayım” mantığı zayıf. Çünkü akım bireysel hisse getirisini öngörmüyor. Üstelik takas verileri gecikmeli geliyor, yani gördüğünüzde yabancı çoktan pozisyonunu değiştirmiş olabilir.
Sürü sorununun iki yüzü
Yabancı akımının sürü davranışını artırması, çift taraflı bir bilgi.
Bir yandan bu, verimsizlik yaratıyor ve yanlış fiyatlamaya yol açıyor. Bu, aktif bir yatırımcı için fırsat demek: sürünün yarattığı aşırılıklar düzeldiğinde kazanç var.
Öte yandan sürüye katılmak tehlikeli. Yabancı girişiyle şişen hisseler, çıkışta aynı hızla düşebiliyor. Küçük ve illikit hisseler bu çift yönlü hareketten en çok etkileniyor.
Kriz dönemi tersine dönüşü
İlginç bir bulgu var: kriz dönemlerinde yabancı sürü davranışı azalıyor.
2008 ve 2011 krizlerinde yabancıların işlem hacmi düştüğü için, yabancı kaynaklı sürü etkisi de zayıflamış.
Bu, sürü davranışının normal zamanların bir olgusu olduğunu, panik anlarında farklı dinamiklerin devreye girdiğini gösteriyor.
Bir başka bulgu: negatif geri besleme
Çalışmalardan biri, yabancıların yükselen piyasalarda ve makro istikrarsızlık altında, geçmiş yerel getirilere karşı negatif geri besleme ticareti yaptığını buluyor.
Yani yükseldikten sonra satma, düştükten sonra alma eğilimi. Bu, bireysel yatırımcıların tipik davranışının tersi. Bireysel yatırımcı genelde yükseldikten sonra alıyor, düştükten sonra satıyor.
Bu fark, yabancı ve yerli bireysel yatırımcının çoğu zaman ters taraflarda olduğunu gösteriyor.
Bizim uygulamamızla ilişkisi
Uygulamamızda yabancı oran verisi zaten mevcut. Bu literatür, o veriyi nasıl kullanacağımızı da söylüyor.
Yabancı oranını bireysel hisse sinyali olarak değil, makro bir bağlam göstergesi olarak kullanmak daha doğru. Genel akımın yönü, risk iştahı hakkında bilgi veriyor.
Bireysel hisse seçiminde ise yabancı payının kendisinden çok, değişiminin ve o değişimin sürü etkisi yaratıp yaratmadığının izlenmesi daha anlamlı olabilir. Bu, denenmeye değer bir yön.
Dikkat edilecekler
Takas verisi gecikmeli ve bazen revize ediliyor. Anlık karar için uygun değil.
Yabancı payı yüksek hisseler, küresel risk iştahına daha duyarlı. Türkiye’yle ilgisi olmayan küresel bir gelişme bu hisseleri hareket ettirebiliyor.
Ve “yabancı akıllı para” varsayımı her zaman doğru değil. Yabancı yatırımcılar da yanılıyor, panik satışı yapıyor, sürüye katılıyor. Onları körü körüne takip etmek için bir gerekçe yok.
Çıkarım
Yabancı akımı bir hava durumu göstergesi gibi. Genel eğilimi, rüzgarın yönünü söylüyor. Ama hangi tek hissenin yükseleceğini söylemiyor.
Makro bağlam olarak faydalı, bireysel sinyal olarak zayıf. Ve gecikmeli veri olduğu için, gördüğünüzde çoğu zaman iş işten geçmiş oluyor.
Kaynaklar
- The interaction between foreigners’ trading and emerging stock returns: Evidence from Turkey
- Financial Crisis and Herd Behavior: Evidence from the Borsa Istanbul
- Turkish currency crunch: Examining behavior across investor types
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.