Türkiye literatürü karışık
Bildik ve Gülay’ın İMKB üzerine yaptığı çalışma bu iki stratejiyi doğrudan karşılaştıran en bilinen Türkiye çalışması. DergiPark’ta BIST 100 üzerine yapılmış momentum anomalisi çalışmaları da var.
Bu literatürden çıkan izlenim şu: sonuçlar vadeye ve döneme çok duyarlı. Bazı kurulumlarda momentum, bazılarında ters yön kârlı çıkıyor.
Bu karışıklık Türkiye’ye özgü değil ve aslında bir tutarsızlık da değil.
Cevap vadeye bağlı
Uluslararası literatürde yerleşmiş kalıp şöyle.
Çok kısa vadede, bir haftadan bir aya kadar, ters yön çalışıyor. Aşırı tepki hızla düzeliyor.
Orta vadede, üç aydan on iki aya kadar, momentum çalışıyor. Jegadeesh ve Titman’ın 1993’te belgelediği klasik bulgu bu.
Uzun vadede, üç yıldan beş yıla kadar, tekrar ters yön çalışıyor. DeBondt ve Thaler’in bulgusu.
Yani “momentum mu ters yön mü” sorusunun cevabı hangi vadeyi sorduğunuza bağlı. Aynı hisse bir ay ölçeğinde ters yön adayı, altı ay ölçeğinde momentum adayı olabilir.
Türkiye çalışmalarındaki karışıklığın bir kısmı buradan geliyor olmalı.
Bizim testimizde çıkan şey
Kendi kurulumumuz aylık rebalance yapıyor ve orta vadeli sinyaller kullanıyor. Beklendiği gibi momentum lehine sonuçlar aldık ama önemli bir şartla.
Test ettiğimiz momentum ölçüleri içinde en güçlüsü, fiyatın 52 haftalık zirveye oranı çıktı. Ama bu ölçü tek başına bulanık bir sinyal veriyor. İşi netleştiren şey ikinci bir değişken eklemek oldu: hissenin uzun vadeli trendi, yani fiyat 200 günlük ortalamanın üstünde mi altında mı.
İkisini birleştirince harita şöyle netleşti.
Bu tablo, momentum ile ters yönün neden aynı veride bir arada görünebileceğini de açıklıyor. Trendi ayırmadan bakarsanız iki etki birbirini götürüyor ve sonuç bulanık çıkıyor. Sonra hangi dönemi seçtiğinize göre biri baskın gelip çalışmanın sonucunu belirliyor.
En kötü strateji hangisiydi
Test ettiğimiz varyasyonlar içinde en kötü sonucu, sadece dibe yakın hisseleri toplayan strateji verdi. Endeksin de altında kaldı.
Bu, saf ters yön yaklaşımının en naif hali: aylık vadede ve trend bilgisi olmadan uygulanması.
Savunulabilir hali farklı. Hissenin trendi dönmüş, uzun vadeli ortalamasının üstüne geçmiş ve sonra bir düzeltme yapmış olmalı. Bu artık dipten alma değil, düzeltmeden alma. İkisi karıştırılıyor ve karışan yerde para kaybediliyor.
Türkiye’de test etmenin zorlukları
Birkaç şey işi zorlaştırıyor.
Dönem duyarlılığı yüksek. 2018 kur şoku, 2020 pandemi, 2021 sonrası hızlı yükseliş. Örneklem dönemini biraz kaydırmak sonucu değiştiriyor.
Hisse sayısı sınırlı. Portföy oluştururken hisseleri gruplara ayırdığınızda grup başına düşen isim azalıyor ve tek tek hisseler sonucu etkileyebiliyor.
Hayatta kalma yanlılığı belirgin. Borsadan çıkmış şirketler veri setlerinde genelde yok ve bu, ters yön stratejilerini olduğundan iyi gösteriyor. Çünkü kaybedenlerin en kötüleri veriden düşmüş oluyor.
İşlem maliyeti yüksek. Her iki strateji de yüksek devir gerektiriyor.
Pratik sonuç
Momentum ile ters yön arasında seçim yapmak yerine, hangisinin hangi koşulda geçerli olduğunu bilmek daha faydalı.
Vadenizi netleştirin. Bir ay mı bakıyorsunuz altı ay mı, cevabınız hangi etkinin geçerli olduğunu belirliyor.
Trendi mutlaka ayırın. Trend bilgisi olmadan yapılan bir momentum testi iki zıt etkiyi tek potaya koyuyor ve çıkan sonuç ikisinin de ortalaması oluyor, yani hiçbiri.
Ve dönem seçiminde dürüst olun. Sonucu gördükten sonra başlangıç tarihini değiştirmek en sinsi hatalardan biri, çünkü hile yaptığınızı kendinize bile itiraf etmiyorsunuz. Biz bulgularımızı üç ayrı dönemde birden gösteriyoruz ve üçünde de aynı yöne bakmayan bir sonucu bulgu saymıyoruz.
Kaynaklar
- Momentum Anomalisi: BİST 100 Endeksine Yönelik Araştırma
- Bildik & Gülay, Profitability of Contrarian vs Momentum Strategies: Evidence from Istanbul Stock Exchange
Not: Bildik ve Gülay çalışmasının dönem ve bulgu detayları yayın öncesinde doğrudan kaynaktan doğrulanmalı.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.