İki farklı olgu
Halka arz performansını konuşurken, iki tümüyle farklı şeyi ayırmak gerekir: ilk gün getirisi ve uzun dönem getirisi. Karıştırmak, yanlış sonuçlara götürür.
İlk gün getirisi genelde pozitiftir. Halka arzlar sık sık, ilk işlem gününde arz fiyatının üzerine çıkar. Bu, halka arzın çoğu zaman biraz “ucuza” fiyatlandığını gösterir. Talep yoğunsa, ilk gün bir sıçrama olur. Bu, halka arzların cazip görünmesinin temel sebebi.
Uzun dönem getirisi ise farklı bir hikaye. Akademik çalışmalar, halka arzların ilk günden sonraki birkaç yılda, benzer şirketlerin gerisinde kalma eğiliminde olduğunu gösteriyor. Yani ilk gün parlayan halka arzlar, uzun vadede çoğu zaman hayal kırıklığı yaratıyor. Bu, “halka arz iyi yatırımdır” genellemesini sorgulatır.
Neden ilk gün sıçrar
İlk gün sıçramasının birkaç açıklaması var. Şirketi halka açanlar, arzın “başarılı” görünmesini ister, bu yüzden fiyatı biraz düşük tutabilirler. Sınırlı arz ve yüksek talep, ilk gün fiyatı yukarı iter. Ve halka arz heyecanı, davranışsal bir talep dalgası yaratır. Bu faktörler, ilk gün kazancını üretir ama bunların hiçbiri, şirketin uzun vadede iyi bir yatırım olacağını garanti etmez.
Neden uzun dönem hayal kırıklığı
Uzun dönem zayıflığının da mantığı var. Şirketler genelde işleri en parlak, hikayeleri en cazip göründüğü anda halka açılır. Yani halka arz anı, çoğu zaman şirket için en iyi anlardan biri ve fiyat bu iyimserliği yansıtır. İyimserlik zamanla normale döndükçe, fiyat da geri çekilir. Ayrıca halka arzda bilgi asimetrisi var: şirketi satanlar, alanlardan çok daha fazla bilir ve satmak için en uygun anı seçerler.
Halka arza nasıl yaklaşmalı
Bu gerçekler, halka arza dengeli bir yaklaşım öneriyor. İlk gün kazancını hedefleyen kısa vadeli katılım, bir spekülasyon: bazen işe yarar, bazen yaramaz, ve tahsisat (kaç lot alacağınız) belirsizdir. Bunu, kaybını sindirebileceğiniz küçük bir bahis olarak görmek gerekir.
Uzun vadeli yatırım niyetiyle halka arza katılıyorsanız, çok daha dikkatli olun. Halka arz heyecanına değil, şirketin gerçek değerine bakın. İzahname denen belgeyi okuyun: şirketin işi, riskleri, finansalları, halka açılma gerekçesi orada. Fiyat, şirketin gerçek değerine göre makul mü, yoksa iyimserlik primi mi taşıyor? Bu soruları cevaplamadan, sadece “yeni ve heyecanlı” olduğu için almak, çoğu zaman hayal kırıklığıyla biter.
Aceleye gerek yok
Son bir prensip: bir şirkete inanıyorsanız, halka arzda katılmak zorunda değilsiniz. Şirket borsada olacak; ilk heyecan geçtikten, fiyat oturduktan, birkaç çeyrek finansal geldikten sonra da alabilirsiniz. Hatta bu, çoğu zaman daha bilgili bir karar: artık şirketin bir borsa performansı, birkaç dönem verisi vardır. Halka arz aciliyeti, genelde satanların lehine, alanların aleyhine bir baskıdır. Acele etmemek, çoğu zaman daha iyi bir yatırım.
Sıradaki
Sıradaki yazıda yabancı hisseleri, özellikle ABD piyasasına erişimi ele alıyoruz. Portföyü küresel şirketlere açmanın yollarını ve dikkat edilecek noktaları.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.