Neden kritik
Performans her zaman görecelidir. Yüzde 40 getiri iyi mi? Piyasa yüzde 60 yaptıysa kötü, yüzde 20 yaptıysa iyi.
Bu yüzden her performans bir kıyasa göre değerlendiriliyor. Ve o kıyasın seçimi, sonucu belirliyor.
Bir strateji, kendini kolay yenebileceği bir kıyasla karşılaştırırsa, iyi görünür. Zor bir kıyasla karşılaştırırsa, gerçek performansı ortaya çıkar.
Yanlış kıyas türleri
Çok kolay kıyas. Hisse ağırlıklı bir stratejiyi, tahvil endeksiyle karşılaştırmak. Hisseler uzun vadede tahvili genelde yendiği için, strateji otomatik olarak iyi görünür. Ama bu, stratejinin becerisinden değil, varlık sınıfı seçiminden geliyor.
Yanlış risk seviyesi. Yüksek betalı bir stratejiyi, düşük betalı bir kıyasla karşılaştırmak. Boğa piyasasında yüksek beta otomatik kazanır. Bu, beceri değil, risk.
Getiri vs fiyat endeksi. Bir stratejinin temettü dahil getirisini, temettü hariç fiyat endeksiyle karşılaştırmak. Strateji haksız yere iyi görünür.
Doğru kıyas
Doğru kıyas, stratejinin gerçek alternatifini temsil etmeli.
Aynı varlık sınıfından olmalı. Hisse stratejisi, hisse endeksiyle karşılaştırılmalı.
Aynı risk seviyesinde olmalı. Ya da risk ayarlı ölçülerle (Sharpe) karşılaştırılmalı.
Aynı getiri tanımında olmalı. Temettü dahilse, kıyas da temettü dahil (getiri endeksi) olmalı.
Ve ulaşılabilir olmalı. Kıyas, gerçekten yatırım yapabileceğiniz bir alternatif olmalı. Yatırım yapılamayan bir endeksle karşılaştırma yanıltıcı.
Türkiye örneği
BIST stratejileri için doğru kıyas, BIST 100 getiri endeksi (temettü dahil).
Bir strateji BIST 100 fiyat endeksiyle (temettü hariç) karşılaştırılıyorsa, haksız bir avantaj var. Strateji temettü topluyor ama kıyas toplamıyormuş gibi görünüyor.
Biz kendi backtestlerimizde XU100’ü kıyas alıyoruz ve getirilerin nominal TL olduğunu, işlem maliyeti içermediğini açıkça yazıyoruz. Kıyasın da aynı koşullarda olması, karşılaştırmayı adil kılıyor.
Nominal ve enflasyon
Türkiye’de ek bir kıyas var: enflasyon.
Bir strateji endeksi yenmiş olabilir ama enflasyonun altında kalıyorsa, reel olarak kaybetmiştir.
Yani iki kıyas birden gerekli: endeks (göreli performans için) ve enflasyon (reel performans için). Sadece endeksi yenmek, satın alma gücünü koruduğunuz anlamına gelmiyor.
Nasıl okumalı
Bir performans iddiası gördüğünüzde, hangi kıyasa göre olduğunu sorun.
Kıyas, stratejiyle aynı varlık sınıfı ve risk seviyesinde mi?
Getiri tanımları eşleşiyor mu? İkisi de temettü dahil mi?
Kıyas ulaşılabilir bir alternatif mi?
Ve Türkiye’de: strateji enflasyonu da yeniyor mu, yoksa sadece nominal endeksi mi?
Yanlış kıyas, en yaygın performans yanıltmalarından biri. “Piyasayı yendi” iddiasında, “hangi piyasa” sorusu her şeyi belirliyor.
Sıradaki
Sıradaki yazıda risk ayarlı getiri karşılaştırmalarının tuzaklarını ele alıyoruz. Aynı Sharpe oranı, neden her zaman aynı şeyi ifade etmiyor.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.