Borsada işlem gören şirketler her yıl faaliyet raporu yayınlamak zorunda. Bunlar kamuya açık, herkes indirebiliyor. Ama pratikte kimse okumuyor, çünkü tek tek okumak imkansız.
Biz yaklaşık 600 raporu toplayıp PDF’ten yapısal veriye çevirdik. Amaç tek bir şirketi derinlemesine incelemek değildi, tamamına birden bakınca ne göründüğünü merak ediyorduk.
Öğrendiklerimiz hem şirketler hem de bu tür verinin kalitesi hakkındaydı.
Makro kopyala yapıştır sorunu
En dikkat çeken bulgu buydu. Şirketlerin kendi durumunu anlattığı bölümlerin ciddi bir kısmı aslında şirketle ilgili değil.
TÜİK enflasyon verisi, TCMB faiz kararları, küresel büyüme tahminleri, jeopolitik gelişmeler. Bu paragraflar hemen her raporda var ve birbirine çok benziyor. Bizim çıkardığımız açıklama metinlerinin yaklaşık üçte biri bu kategoriye giriyordu.
Bunun bir kısmı doğal, çünkü şirket faaliyet ortamını tarif etmek zorunda. Ama okuyucu açısından sonuç şu: rapor uzun görünüyor, içinde şirkete özgü bilgi sanıldığından çok daha az.
Biz bu yüzden bir ayrıştırma katmanı yazdık. Makro cümleleri ve boilerplate metinleri ayırıp şirkete özgü olanları öne alıyoruz. Rakam içeren cümleleri de ayrıca öne çıkarıyoruz, çünkü rakamlı cümle genelde gerçek bilgi taşıyor.
Sayısız veri kalitesi problemi
Bu tür bir veri projesinin gerçekliği şu: işin çoğu analiz değil, temizlik.
Tablolardan çıkardığımız kalem adlarının yüzlercesi bozuktu. Sonunda açık kalmış parantezler, arka arkaya on boşluk, satır ortasından kesilmiş kelimeler. PDF’ten metin çıkarmanın doğal sonucu.
Kolon başlıklarının çoğu anlamsızdı. “2026 31” gibi şeyler. Aslında “31.12.2026” olması gereken başlıklar parçalanmış halde geliyordu.
Türkçe karakter sorunu ayrı bir başlıktı. Bazı bölümler ASCII’ye indirgenmiş halde, bazıları ham Türkçe. Aynı veri setinin içinde iki farklı karakter rejimi.
Ve cümle parçaları. Sayfa geçişlerinde bölünen cümleler yarım kalıyor, tek başına anlamsız fragmanlar oluşuyor. Yüzlerce tane.
Bunların hepsini görüntüleme anında düzelten bir katman yazdık. Kalem adlarını onarıyor, tarihleri toparlıyor, fragmanları eliyor, Türkçe karakterleri geri getiriyor. 600 raporun tamamında hatasız çalışıyor ama kalıcı çözüm veriyi çıkaran tarafta.
Şirketlerin dili hakkında
Metinlere toplu bakınca birkaç kalıp göze çarpıyor.
Gelecek beklentileri bölümü çoğu şirkette somut sayı içermiyor. “Büyümeyi sürdürmeyi hedefliyoruz” tipi cümleler baskın. Somut hedef veren şirket azınlıkta ve bu azınlık genelde daha büyük ve daha kurumsal şirketler.
Kötü haber hiçbir zaman doğrudan söylenmiyor. Küçülme “portföy optimizasyonu”, zarar “beklentilerin altında performans”, işten çıkarma “organizasyonel verimlilik çalışması” oluyor. Bunu bilmek raporu okuma hızınızı artırıyor çünkü bu ifadeleri gördüğünüzde ne aramanız gerektiğini biliyorsunuz.
Fonların raporları neredeyse tamamen içtüzük metni. Yatırım fonu raporlarında şirket raporlarındaki gibi operasyonel bilgi bulunmuyor, standart hukuki metin ağırlıkta. Bunları ayrı kategoriye almak gerekti.
Operasyonel veriler altın değerinde
En çok işe yarayan çıktı, operasyonel veriler oldu. Mağaza sayısı, kapasite kullanımı, abone sayısı, üretim adedi, doluluk oranı gibi şirkete özgü sayılar.
Bunlar bilançoda yok. Sadece faaliyet raporunda var ve genelde tek bir tabloda duruyor. Yapısal hale getirdiğinizde bir şirketin üç yıllık operasyonel serisini saniyeler içinde görebiliyorsunuz.
Bu seriler finansalların açıklayamadığı şeyleri açıklıyor. Ciro artmış ama üretim adedi sabitse fiyat artışıyla büyümüşsünüz demektir. Mağaza sayısı artmış ama ciro aynı oranda artmamışsa mağaza başı verim düşmüş demektir.
Sonraki adım
Veriyi çıkaran tarafı iyileştirmek en öncelikli iş. Görüntüleme anında düzeltme çalışıyor ama her sorgu maliyeti demek ve yeni rapor geldiğinde aynı sorunlar tekrar ediyor.
İkinci adım karşılaştırma. 600 şirketin operasyonel verisi elde varsa sektör bazında kıyas yapmak mümkün. Aynı sektördeki şirketlerin mağaza başı cirosunu yan yana koymak, tek şirkete bakmaktan çok daha bilgilendirici.
Uygulamada
KAP faaliyet raporu ekranında her şirketin raporu temizlenmiş halde duruyor. Finansal vurgular, operasyonel veriler ve anlatı bölümleri ayrı. Rakamlı cümleler öne alınmış, makro dolgu ayrılmış durumda.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.