Grafik okumanın temelleri: mumlar, zaman dilimleri, ölçekler

Grafik, fiyatın geçmişinin resmi. Geleceği göstermiyor ama geçmişi doğru okumak, bugünkü fiyatın nerede durduğunu anlamanızı sağlıyor.

Bu yazıda gösterge yok, sadece grafiğin kendisi var.

Mum ne anlatıyor

Bir mum, belirli bir zaman aralığındaki dört bilgiyi tek şekilde gösteriyor.

Açılış: aralığın ilk fiyatı. Kapanış: son fiyatı. En yüksek: aralıkta görülen en yüksek fiyat. En düşük: en düşük fiyat.

Gövde, açılış ile kapanış arasını gösteriyor. Kapanış açılıştan yüksekse gövde bir renkte, düşükse başka renkte oluyor.

Fitiller, gövdenin dışına taşan ince çizgiler. En yüksek ve en düşük noktaları gösteriyor.

Uzun fitiller bilgi taşıyor. Üstte uzun fitil, fiyatın yukarı gidip geri satıldığını gösteriyor. Altta uzun fitil, aşağı gidip geri alındığını.

Küçük gövde ve uzun fitiller kararsızlık anlamına geliyor. Büyük gövde ve kısa fitiller ise net bir yön.

Zaman dilimi kararınızı belirliyor

Aynı hisse, farklı zaman dilimlerinde tamamen farklı görünüyor.

Beş dakikalık grafikte sert bir düşüş görüyorsunuz. Günlük grafiğe geçiyorsunuz, o düşüş tek bir mumun fitili. Haftalık grafikte görünmüyor bile.

Bu yüzden ilk kural şu: yatırım vadenize uygun zaman dilimine bakın.

Uzun vadeli düşünüyorsanız haftalık ve aylık grafik. Aylar ölçeğinde bakıyorsanız günlük. Gün içi işlem yapmıyorsanız dakikalık grafikleri hiç açmayın, sadece gürültü verir ve gereksiz işlem yaptırır.

Yaygın bir hata, uzun vadeli düşünüp kısa vadeli grafiğe bakmak. Bu, kararlarınızı düşündüğünüzden çok daha kısa vadeli hale getiriyor.

Doğrusal ve logaritmik ölçek

Fiyat ekseninin ölçeği önemli ve çoğu kişi hiç değiştirmiyor.

Doğrusal ölçekte eşit fiyat farkları eşit mesafe kaplıyor. 10’dan 20’ye olan mesafe, 100’den 110’a olan mesafeyle aynı.

Logaritmik ölçekte eşit yüzde değişimleri eşit mesafe kaplıyor. 10’dan 20’ye ile 100’den 200’e aynı mesafe.

Uzun dönemli grafiklerde logaritmik ölçek kullanın. Yoksa geçmişteki hareketler yassı, yakın dönemdekiler devasa görünüyor ve tamamen yanlış bir izlenim ediniyorsunuz.

Türkiye gibi yüksek enflasyonlu bir piyasada bu fark özellikle büyük. On yıllık bir BIST grafiğine doğrusal ölçekte bakarsanız, ilk sekiz yılın hiç hareket etmediğini sanırsınız.

Düzeltilmiş fiyat serisi

Grafiğin doğru olması için fiyatların düzeltilmiş olması gerekiyor.

Bedelsiz sermaye artırımı yapan bir şirkette fiyat bir günde yarıya iniyor. Ham grafikte bu, yüzde 50’lik bir çöküş gibi görünüyor. Halbuki hiçbir şey kaybedilmedi.

Temettü ödemeleri de benzer şekilde fiyatı düşürüyor.

Ciddi veri sağlayıcılar bu etkileri geriye dönük düzeltiyor. Grafiğinizin düzeltilmiş seri kullandığından emin olun, yoksa uzun dönemli getiri hesaplarınız yanlış çıkar.

Boşluklar

Bir seansın açılış fiyatı, önceki kapanıştan uzaksa grafikte boşluk oluşuyor.

Bunun sebebi genelde seans dışında gelen haber. Bilanço, önemli bir bildirim, gece boyunca değişen küresel havа.

Boşluklar dikkat çekici çünkü orada hiç işlem olmamış. Yani o fiyat aralığında kimsenin maliyeti yok. Bu da fiyatın oradan hızlı geçebileceği anlamına geliyor.

Hacim çubukları

Grafiğin altındaki çubuklar, o dönemde kaç lot el değiştirdiğini gösteriyor.

Hacim, fiyat hareketine güvenirliğini veren şey. Yüksek hacimle gelen bir yükseliş, düşük hacimle gelen aynı yükselişten daha anlamlı, çünkü arkasında gerçek bir katılım var.

Hacim yorumlarken tek bir güne değil, ortalamaya göre bakın. Bir hissenin normal günlük hacmi biliniyorsa, onun üç katı bir gün gerçekten dikkate değer.

Grafikte aramaya değmeyecek şeyler

Bazı alışkanlıklar zaman kaybı ve bunu baştan söylemek faydalı.

Her yerde formasyon aramak. Yeterince bakarsanız her grafikte omuz baş omuz bulursunuz. Bulmak, orada olduğu anlamına gelmiyor.

Çok fazla çizgi çizmek. Beş trend çizgisi, üç kanal ve yedi seviye çizdiğinizde grafiği okumuyorsunuz, süslüyorsunuz.

Geçmişe bakıp “belliydi” demek. Grafik sağa doğru açıldığında her şey açık görünüyor. Kararı sol tarafta vermek zorundasınız.

Grafiğin gerçekten söylediği

Grafik size şu üç şeyi söylüyor ve bunlar yeterince değerli.

Fiyat bugün, geçmişine göre nerede duruyor. Uzun süredir yükseliyor mu, düşüyor mu, yatay mı.

Hareket ne kadar oynak. Günlük değişimler büyük mü küçük mü.

Nerelerde çok işlem olmuş. Bu bilgi, destek ve direnç bölgelerini göz kararı çizmekten çok daha güvenilir kılıyor.

Bunun ötesindeki her şey yorum.

Sıradaki

Bir sonraki yazıda trend, destek ve direnç kavramlarına giriyoruz. Bu seviyeleri göz kararı çizmek yerine hacme dayandırmanın neden daha iyi olduğunu göreceğiz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.