Ramazan etkisi
Seyyed, Abraham ve Al-Hajji ile sonraki çalışmalar, ağırlıklı Müslüman 14 ülkede Ramazan ayı boyunca hisse getirilerini inceledi.
Buldukları şu: Ramazan ayında hisse getirileri, yılın geri kalanına göre anlamlı biçimde daha yüksek ve daha az oynak.
Açıklama davranışsal. Ramazan, Müslümanlar arasında dayanışma ve ortak kimlik duygusunu güçlendiriyor. Bu olumlu ruh hali, yatırım kararlarına da yansıyor, iyimserliği artırıyor. Ayrıca Ramazan boyunca işlem hacmi düşüyor ve bu, volatilitenin azalmasıyla tutarlı.
Ama sonra kayboldu
Kritik detay burada. Ramazan etkisi 1989-2007 döneminde güçlüydü. Küresel finans krizi döneminden (2007-2012) sonra etki büyük ölçüde dağıldı.
Bu, tanıdık bir hikaye. Anomaliler ölür yazımızda anlattığımız kalıbın bir başka örneği. Bulgu yayınlandı, fark edildi ve zayıfladı.
Takvimsel anomalilerin neredeyse hepsinin ortak kaderi bu. Ocak etkisi zamanla küçüldü. Haftanın günü etkisi, Borsa İstanbul’da belli dönemlerde istatistiksel anlamlılığını kaybetti.
Neden takvimsel anomaliler özellikle kırılgan
Takvimsel anomalilerin ölmeye özellikle yatkın olmasının bir sebebi var: uygulaması çok kolay.
İşlem maliyeti eşiği yazımızı hatırlayın. Kalıcı anomalilerin ortak özelliği kolay para olmamalarıydı. Uygulaması zor ya da yapısal olarak engellenmiş olmaları.
Takvimsel anomaliler bunun tam tersi. “Ramazan’da al, sonra sat” ya da “Mayısta sat” gibi kurallar herkesin uygulayabileceği kadar basit. Bu basitlik, arbitrajın hızlı çalışması ve etkinin kapanması demek.
Bir anomali ne kadar kolaysa, o kadar çabuk ölüyor.
Data snooping tuzağı
Takvimsel anomalilerde özel bir tehlike var: veri tarama.
Bir yılda 12 ay, haftada 5 gün, ayda birçok özel dönem var. Yeterince çok takvimsel bölme denerseniz, bazıları tesadüfen anlamlı çıkar.
Teknik analiz meta-analizi yazımızda Park ve Irwin’in bu uyarısını görmüştük. Aynı tehlike takvimsel anomalilerde daha da güçlü, çünkü test edilebilecek takvim bölmesi sayısı çok.
Bu yüzden bir takvimsel anomali gördüğünüzde sorulacak soru şu: kaç farklı takvim bölmesi denendi ve sadece anlamlı çıkan mı raporlandı.
Ramazan etkisinin gerçek tarafı
Etkinin kaybolmuş olması, hiç var olmadığı anlamına gelmiyor. Muhtemelen gerçekti ve davranışsal bir temeli vardı.
İlginç olan, mekanizmanın bizim diğer bulgularımızla uyumu. Ramazan’da volatilitenin düşmesi ve işlem hacminin azalması, düşük volatilite ile getiri arasındaki ilişkiyi hatırlatıyor. Sakin dönem, daha iyi getiri.
Ama bir mevsimsel kural olarak bunu bugün kullanmak için elimizde güncel ve güçlü bir kanıt yok. Etki zayıfladı.
Pratik ders
Takvimsel bir kural duyduğunuzda, üç soruyu sorun.
Bu bulgu ne zaman keşfedildi ve keşiften sonra da çalıştı mı? Keşif sonrası performans, keşif öncesinden çok daha bilgilendirici.
Kaç farklı takvim bölmesi test edilmiş olabilir? Çoksa, bu tesadüfen anlamlı çıkmış olabilir.
Bu kadar basitse neden herkes yapmıyor? İkna edici cevap yoksa, muhtemelen herkes yapıyor ve etki kapanmış.
Ramazan etkisi bu üç testten de zayıf geçiyor. Keşiften sonra zayıfladı, çok sayıda takvim bölmesi arasından çıktı ve uygulaması çok basit.
Çıkarım
Takvimsel anomaliler ilgi çekici ve bazıları gerçekti. Ama neredeyse hepsi zamanla kayboldu ve sebep basit: kolay uygulanabilen her kural, arbitrajla kapanıyor.
Ramazan etkisi gerçek bir davranışsal olguydu ama bugün ona dayalı bir strateji kurmak için güçlü bir gerekçe yok.
Ve genel ders: bir yatırım kuralının basit ve popüler olması, onu daha iyi değil, daha kırılgan yapıyor.
Kaynaklar
- Seasonality in stock returns and volatility: The Ramadan effect, Research in International Business and Finance
- The impact of religious practice on stock returns and volatility
- Stock market anomalies: the day of the week effects, evidence from Borsa Istanbul
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.