Fikir
Klasik teori, fiyatların temel değeri yansıttığını varsayıyor. Sentiment yaklaşımı, fiyatların bazen duygu tarafından temelden saptırıldığını söylüyor.
Aşırı iyimserlik dönemleri, fiyatları temelin üstüne itiyor. Aşırı karamsarlık, altına. Ve bu sapmalar zamanla düzeliyor.
Eğer duyguyu ölçebilirseniz, bu sapmaları tahmin edebilirsiniz. Aşırı iyimserlik, sonraki düşük getiriye işaret ediyor.
Baker-Wurgler endeksi
En bilinen sentiment endeksi, Baker ve Wurgler’in kurduğu.
Anket verisiyle sınırlı kalmıyor. Davranışsal göstergeleri birleştiriyor: halka arz aktivitesi, halka arzların ilk gün getirisi, işlem hacmi, temettü priminde değişimler.
Mantık: bu göstergeler, piyasadaki duygu durumunu davranış üzerinden yakalıyor. Söylenene değil, yapılana bakıyor. Anket yazımızda değindiğimiz gibi, davranış verisi anketten güvenilir.
Bulguları: sentiment yüksek olduğunda (aşırı iyimserlik), özellikle spekülatif hisselerin sonraki getirileri düşük çıkıyor.
Hangi hisseler etkileniyor
Sentiment, bütün hisseleri eşit etkilemiyor.
En çok etkilenenler: değerlemesi zor, spekülatif, oynak hisseler. Genç, kârsız, sıkıntılı şirketler.
En az etkilenenler: istikrarlı, değerlemesi kolay, büyük şirketler.
Bunun sebebi arbitraj sınırı. Spekülatif hisselerde yanlış fiyatlamayı düzeltmek zor (açığa satmak riskli, pahalı). Bu yüzden duygu bu hisselerde daha uzun süre fiyatı saptırabiliyor.
Sınırlar
Sentiment endekslerinin ciddi sınırları var.
Zamanlaması zor. Aşırı iyimserlik dönemleri uzun sürebilir. “Piyasa aşırı iyimser” demek, “yarın düşecek” demek değil. Aylarca öyle kalabilir.
Geriye dönük net, ileriye dönük belirsiz. Balonlar patladıktan sonra “sentiment yüksekti” demek kolay. O anda, aşırı iyimserlik ile sağlıklı boğa piyasasını ayırmak zor.
Endeks yapısı keyfi. Hangi göstergeler, hangi ağırlıklar? Bu seçimler sonucu etkiliyor ve farklı endeksler farklı sinyaller verebiliyor.
Kontrarian sinyal olarak
Sentiment, kontrarian (ters yön) bir sinyal olarak kullanılıyor.
Herkes iyimserken sat, herkes karamsarken al. Duygunun uçları, fiyatın temelden saptığı anlar.
Bu mantıklı ama uygulaması zor. Çünkü duygu uçlarında, ona karşı pozisyon almak psikolojik olarak en zor an. Herkes iyimserken satmak, yalnız kalmak demek.
Ve zamanlaması belirsiz. Erken davranırsanız, duygu daha da uca gidebilir ve siz zarar edebilirsiniz.
Nasıl okumalı
Bir sentiment endeksi ya da çalışması gördüğünüzde şunları sorun.
Anket verisine mi, davranış verisine mi dayanıyor? İkincisi (halka arz, hacim, akım) daha güvenilir.
Hangi hisseleri etkilediği ayrıştırılmış mı? Etki spekülatif hisselerde yoğunlaşıyor.
Zamanlama iddiası var mı? “Aşırı iyimser” demek, “hemen düşecek” demek değil.
Ve endeks yapısı ne kadar keyfi? Farklı endeksler farklı sinyal verebilir.
Sentiment, uzun vadeli bir bağlam göstergesi olarak faydalı, kısa vadeli zamanlama aracı olarak zayıf.
Sıradaki
Sıradaki yazıda sürü davranışının nasıl ölçüldüğünü ele alıyoruz. Yatırımcıların birbirini taklit etmesi, veriden nasıl tespit edilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.