Neden eksik
Sebebi bilmek, çözümü belirliyor.
Hisse henüz işlem görmüyordu. Şirket sonradan halka açıldı. Bu masum bir eksiklik.
İşlem durdurulmuştu. Bir haber beklendiği için ya da düzenleyici kararla. Bu masum değil, çünkü durdurma genelde önemli bir olayla ilgili.
Şirket borsadan çıktı. İşte asıl tehlike burada.
Veri sağlayıcısı o günü kaçırmış. Teknik bir eksiklik.
Bilanço geç açıklandı. Temel veri için sık karşılaşılan durum.
Eksikliğin kendisi bilgi taşıyor
En kritik nokta bu.
Veri rastgele eksikse sorun küçük. Ama eksiklik bir olayla ilişkiliyse, o eksikliği görmezden gelmek sonucunuzu sistematik olarak bozuyor.
Örnek: bir şirket iflas ediyor, hissesi borsadan çıkıyor, verisi kesiliyor. Siz “veri yok” diye o dönemi atlıyorsunuz.
Ne oldu? En kötü sonucu veri setinizden sildiniz. Kalan hisselerin performansı olduğundan iyi görünüyor.
Bu, hayatta kalma yanlılığının ta kendisi ve bir sonraki yazıların konusu. Ama kaynağı burada: eksik verinin sessizce atlanması.
Yaygın çözümler ve bedelleri
Satırı atmak. En kolay yol. Eksik veri olan gözlemi tamamen çıkarıyorsunuz. Bedeli: eğer eksiklik rastgele değilse, sistematik yanlılık üretiyor.
Son bilinen değeri taşımak. Fiyat serilerinde yaygın. Bedeli: hareketsizlik üretiyor, volatiliteyi olduğundan düşük gösteriyor.
Ortalamayı koymak. Basit ama tehlikeli. Yapay olarak varyansı düşürüyor ve gerçekte olmayan bir “normal” gözlem üretiyor.
Kesitsel medyanı koymak. Daha savunulabilir. O ayki diğer hisselerin medyan değerini kullanıyorsunuz. Yani “bu hisse hakkında bilgim yok, ortalama bir hisse gibi davranayım” diyorsunuz.
Model kurup tahmin etmek. Gelişmiş ama riskli. Tahmin ederken kullandığınız bilgi karar anında mevcut mu, dikkat edin. Burada kolayca geleceğe bakabilirsiniz.
Bizim yaklaşımımız
Kesitsel çalıştığımız için şansımız var: bir hissenin verisi yoksa o ay o hisseyi skorlamıyoruz. Sıralamadan çıkıyor.
Bu, tahmin etmeye çalışmaktan daha dürüst. Yoksa yok, uydurmuyoruz.
Ama şunu açıkça yazıyoruz: veri setimizde borsadan çıkmış şirketler yok. Bu bir eksiklik ve sonuçlarımızı olduğundan iyi gösteriyor. Delist verisini toplamak yapılacaklar listemizde.
Bu, eksik verinin en pahalı hali ve dürüstçe söylenmesi gereken bir şey.
Temel veride ayrı bir sorun
Bilanço verisinde eksiklik farklı bir şekil alıyor: gecikme.
Bir şirket bilançosunu geç açıkladığında, o dönem için veriniz henüz yok. Sonradan geliyor.
Buradaki tuzak şu: veri sonradan geldiğinde, geçmişe dönük olarak o tarihe yazılıyor. Sonra siz backtest yaparken “Mart sonunda bu veri elimdeydi” varsayıyorsunuz. Halbuki Mayıs’ta geldi.
Bu, geleceğe bakmanın en yaygın kaynağı. Çözüm, verinin gerçek yayın tarihini kullanmak. Bu bilgi her zaman kolay bulunmuyor ama aranmaya değer.
Pratik kontrol listesi
Veri setinizde eksikliği sayın. Yüzde kaç eksik?
Eksikliğin dağılımına bakın. Belirli dönemlerde mi yoğunlaşıyor, belirli hisselerde mi? Yoğunlaşma varsa rastgele değil demektir.
Eksik veri işleminizi iki farklı yöntemle yapıp sonuçları karşılaştırın. Aralarında büyük fark varsa, sonucunuz bu tercihe bağımlı demektir.
Ve en önemlisi: hangi yöntemi kullandığınızı yazın. Bu, okuyucunun sonucunuzu doğru değerlendirmesi için gerekli.
Sıradaki
Bir sonraki yazıda hareketli ortalamaya ve pencere seçimine geçiyoruz. Kaç günlük pencere kullanacağınız neden keyfi bir karar ve bu keyfilikle nasıl başa çıkılır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.