F-skoru, Z-skoru, M-skoru: üç muhasebe skoru

Piotroski F-skoru: kalite

Piotroski’nin F-skoru, bir şirketin finansal sağlamlığını ölçüyor. Kârlılık, kaldıraç ve verimlilik alanlarında dokuz kritere bakıyor.

Her kriter karşılanırsa bir puan. Toplam 0 ile 9 arası. Yüksek skor, sağlam şirket.

Piotroski’nin fikri: özellikle ucuz (değer) hisseler arasında, F-skoru yüksek olanları seçmek. Ucuz hisselerin bir kısmı değer tuzağı; F-skoru sağlıklı olanları ayırıyor.

Bulgu: yüksek F-skorlu (8-9) hisseler, düşük skorlulardan (1-2) daha iyi performans gösteriyor. Kalite yazımızdaki mantığın somut bir uygulaması.

Altman Z-skoru: iflas riski

Altman’ın Z-skoru, bir şirketin iflas riskini tahmin ediyor.

Birkaç finansal oranı (işletme sermayesi, birikmiş kâr, kârlılık, kaldıraç) ağırlıklı olarak birleştiriyor.

Düşük Z-skoru, yüksek iflas riski. Belirli eşiklerin altında, şirket “sıkıntı bölgesinde” sayılıyor.

Z-skoru bir getiri tahmin aracı değil, bir risk uyarısı. Portföyünüzden batma riski yüksek şirketleri elemek için kullanılıyor.

Beneish M-skoru: manipülasyon

Beneish’in M-skoru, bir şirketin kazançlarını manipüle etme ihtimalini ölçüyor.

Alacaklardaki, marjlardaki, tahakkuklardaki olağandışı değişimlere bakıyor. Manipülasyon yapan şirketlerin bu kalemlerde tuhaf desenler gösterme eğiliminden yararlanıyor.

Yüksek M-skoru, manipülasyon ihtimalinin yüksek olduğunu gösteriyor. Ve çalışmalar, yüksek M-skorlu şirketlerin sonraki dönemde daha düşük getiri sağladığını buluyor.

M-skoru, bir kırmızı bayrak aracı. “Bu şirketin rakamlarına dikkatli bak” uyarısı.

Üçü birlikte

Üç skor farklı sorulara cevap veriyor ve tamamlayıcılar.

F-skoru: bu şirket sağlıklı mı? (kalite)

Z-skoru: bu şirket batabilir mi? (iflas riski)

M-skoru: bu şirketin rakamları güvenilir mi? (manipülasyon)

Bir şirketi değerlendirirken üçü birden faydalı: sağlıklı, batmayacak ve rakamları güvenilir bir şirket arıyorsunuz.

Sınırlar

Bu skorların sınırları var.

Eski formüller. Z-skoru ve M-skoru onlarca yıl önce, farklı muhasebe ortamında geliştirildi. Katsayılar bugün ve farklı ülkeler için tam geçerli olmayabilir.

Sektör bağımlılığı. Bir sektörde normal olan oran, başka sektörde alarm olabilir. Skorlar bunu tam hesaba katmıyor.

Türkiye uyumu. Bu skorlar ABD verisiyle kalibre edildi. Türkiye’de, enflasyon muhasebesi ve farklı raporlama yüzünden doğrudan uygulanması dikkat gerektiriyor. Türkiye’ye özgü kalibrasyon çalışmaları var ama sınırlı.

Nasıl okumalı

Bir skor kullanılan çalışmada ya da kendi analizinizde şunları sorun.

Hangi skor, hangi soruya cevap veriyor? F kalite, Z iflas, M manipülasyon. Karıştırmayın.

Skorun katsayıları bu piyasa ve bu dönem için geçerli mi? Eski formüller güncel olmayabilir.

Sektör bağlamı hesaba katılmış mı?

Ve Türkiye’de: enflasyon muhasebesi skorları nasıl etkiliyor?

Bu skorlar hızlı bir eleme aracı olarak faydalı ama tek başına karar verdirmemeli.

Kaynaklar

• Piotroski F-Score, genel bakış
• Beneish M-score ve Altman Z-score

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.