İki ayrı iddia
Davranışsal finansta iki farklı iddia var ve karıştırılıyor.
Zayıf iddia: İnsanlar şu eğilimi taşıyor. Laboratuvar deneyleri bunu gösteriyor.
Güçlü iddia: Bu eğilim, piyasa fiyatlarını sistematik olarak etkiliyor ve bir yatırım fırsatı yaratıyor.
İlki doğru olabilir ama ikincisini garanti etmiyor. İnsanlar bir hata yapıyor olabilir ama bu hata, fiyatlarda kalıcı bir iz bırakmayabilir.
Arbitraj neden siler
Bir eğilim, piyasada iz bırakmayabilir çünkü arbitrajcılar onu düzeltir.
Diyelim yatırımcılar bir hataya yatkın ve bir hisseyi yanlış fiyatlıyor. Rasyonel arbitrajcılar bunu görüp karşı pozisyon alır ve fiyatı düzeltir.
Eğer arbitraj kolaysa, hata hızla siliniyor ve fiyatta iz kalmıyor. Eğer arbitraj zorsa (açığa satış kısıtı, işlem maliyeti, risk), hata kalıcı olabiliyor.
Yani bir davranışsal eğilimin fiyatı etkilemesi için, iki şart gerekiyor: eğilimin var olması ve arbitrajın onu düzeltememesi.
Sınırlı arbitraj
Bu, “sınırlı arbitraj” fikri. Anomalilerin neden kapanmadığı yazımızdaki mantık.
Düşük volatilite anomalisi kalıcı, çünkü onu düzeltebilecek kurumlar mandaları ve kaldıraç kısıtları yüzünden düzeltemiyor. Eğilim var ve arbitraj sınırlı, dolayısıyla fiyatta iz kalıyor.
Bir davranışsal bulgunun yatırım değeri taşıması için, tam bu yapıyı göstermesi gerekiyor: hem eğilim hem de arbitraj sınırı.
Sadece “insanlar şu hatayı yapıyor” demek yeterli değil. “Ve bu hata, şu sebeple düzeltilemiyor” da gerekiyor.
Ölçek sorunu
Laboratuvar eğilimleri, ölçek büyüdükçe zayıflayabiliyor.
Küçük bahisle, kısa sürede gösterilen bir eğilim, gerçek yatırımda (büyük tutar, uzun vade, gerçek sonuç) aynı güçte olmayabilir.
Ayrıca profesyonel yatırımcılar, bu eğilimlerden bireysellerden daha az etkileniyor olabilir. Piyasayı büyük ölçüde profesyoneller belirliyorsa, bireysel eğilimlerin fiyata etkisi sınırlı kalabilir.
En güçlü kanıt
Bir davranışsal bulgunun hem gerçek hem yatırım açısından anlamlı olması için, üç katman gerekiyor.
Laboratuvarda gösterilmiş: eğilim gerçek.
Saha verisinde görülmüş: gerçek piyasada da var.
Fiyatlarda iz bırakmış ve arbitraj sınırıyla açıklanmış: yatırım değeri taşıyor.
Üç katmanı birden geçen bulgular nadir. Çoğu davranışsal bulgu, sadece ilk katmanda kalıyor: eğilim var ama fiyata etkisi belirsiz.
Nasıl okumalı
Bir davranışsal bulgu okurken hangi iddiayı test ettiğini ayırt edin.
Sadece “insanlar şu eğilimi taşıyor” mu diyor (zayıf iddia)?
Yoksa “bu eğilim fiyatları etkiliyor ve bir fırsat yaratıyor” mu (güçlü iddia)?
İkincisi için, arbitrajın neden bu hatayı silmediği açıklanmış mı?
Ve bulgu üç katmanı da geçiyor mu: laboratuvar, saha, fiyat etkisi?
Çoğu davranışsal bulgu ilginç ama yatırım açısından uygulanabilir değil. Bu ayrımı yapmak önemli.
Sıradaki
Sıradaki yazıda nöro-finansı ve sınırlarını ele alıyoruz. Beyin görüntülemenin finansa kattığı şey ve abartılmaması gerekenler.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.