Sorun neden gerçek
Diyelim ki taramanız çok cazip bir küçük şirket buldu: ucuz, kârlı, büyüyen. Ama günlük işlem hacmi çok düşük. Almaya çalıştığınızda ne olur? Ya karşınızda satıcı yoktur ya da almak istediğiniz miktar için fiyatı yukarı itmeniz gerekir. Satmak istediğinizde de aynı sorun tersinden: alıcı bulamaz ya da fiyatı düşürerek çıkmak zorunda kalırsınız.
Yani likit olmayan bir hissede, hesapladığınız getirinin bir kısmını daha girer girmez işlem maliyetine kaptırırsınız. Ve kötü bir günde çıkmak isterseniz, tam ihtiyaç anında satamayabilirsiniz. Kağıt üzerindeki cazip getiri, gerçekte likidite duvarına çarpar.
Neden taramalar bunu döndürür
İronik olarak, en cazip görünen tarama sonuçları genelde en likit olmayanlardır. Büyük, likit şirketler herkes tarafından izlenir, bu yüzden fiyatları daha verimli, uç fırsatlar daha az. Küçük, izlenmeyen şirketlerde ise fiyat verimsizlikleri daha büyük olabilir, bu da taramalarda çok ucuz ya da çok cazip görünmelerine yol açar.
Ama bu cazibenin bir sebebi var: kimse onları kolayca alıp satamıyor. Likidite eksikliği, hem fırsatın kaynağı hem de onu erişilemez kılan engel. Likidite filtresi olmadan, taramanız sizi sürekli bu erişilemez fırsatlara yönlendirir.
Nasıl filtrelenir
Likidite filtresi birkaç şekilde konabilir.
Ortalama günlük işlem hacmi: bir hissenin günde ortalama ne kadar işlem gördüğü. Alacağınız pozisyon büyüklüğü, bu hacmin küçük bir kısmı olmalı. Kabaca, günlük hacmin yüzde 5-10’undan fazlasını tek seferde almaya çalışmak, fiyatı bozmaya başlar.
Piyasa değeri: çok küçük şirketler genelde daha az likit. Minimum bir piyasa değeri eşiği, birçok illikit hisseyi baştan eler.
Fiyat aralığı (spread): alış ve satış fiyatı arasındaki fark. Geniş bir fark, her alım satımda ödediğiniz gizli bir maliyet. Dar spread, likiditenin işareti.
Filtreyi hesabınıza göre ayarlamak
Likidite filtresinin seviyesi, hesabınızın büyüklüğüne bağlı. Küçük bir hesap, orta ölçekli hisselerde bile rahatça işlem yapabilir, filtresi daha gevşek olabilir. Büyük bir hesap ise sadece en likit hisselerde çalışabilir, çünkü büyük tutarlar küçük hisseleri kolayca hareket ettirir.
Bu, aslında küçük yatırımcının bir avantajı: daha az likit ama daha verimsiz fiyatlanmış hisselere erişebilir, büyük fonların giremediği alanlarda fırsat bulabilir. Ama bu avantajı kullanırken bile, kendi işlem büyüklüğünüze göre bir likidite tabanı korumak gerekir.
Likidite, sadece giriş için değil
Son bir hatırlatma: likiditeyi sadece alırken değil, satarken de düşünün. Bir hisse yükselirken likit olabilir ama kriz anında likidite buharlaşır. Portföyünüzün en azından bir kısmı, her koşulda satılabilecek kadar likit olmalı. Böylece kötü bir günde nakde ihtiyaç duyduğunuzda, en illikit pozisyonu en kötü fiyata satmaya zorlanmazsınız.
Sıradaki
Sıradaki yazıda tarama tuzaklarını, özellikle veri madenciliğini ele alıyoruz. Geçmişe mükemmel uyan ama gelecekte çöken taramalardan nasıl korunacağınızı.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.