MAX etkisi
Bali, Cakici ve Whitelaw 2010’da basit bir ölçü tanımladı: MAX. Bir hissenin son bir aydaki en yüksek beş günlük getirisinin ortalaması.
Yani hissenin yakın geçmişte ne kadar sert sıçrayışlar yaptığı. Yüksek MAX, “bu hisse bir günde çok yükselebiliyor” demek. Piyango benzeri bir davranış.
Buldukları şey şuydu: MAX’i en yüksek hisseler, en düşük hisselere göre sonraki ay belirgin biçimde daha kötü performans gösterdi. En düşük ve en yüksek MAX grupları arasındaki fark aylık yüzde 1’i geçiyordu.
Yani bir hisse yakın zamanda sert sıçrayışlar yaptıysa, gelecek ay ortalama olarak kaybettiriyor.
Neden
Açıklama davranışsal ve tanıdık.
İnsanlar küçük ihtimalli büyük kazanç vaadine fazla ödüyor. Piyango biletinin beklenen değeri negatif ama insanlar yine de alıyor, çünkü “ya kazanırsam” duygusu güçlü.
Hisse senedinde de aynı şey oluyor. Sert sıçrayışlar yapan bir hisse, “ya bir daha sıçrarsa” beklentisiyle fazla talep görüyor. Bu talep hisseyi pahalılaştırıyor. Pahalı alınan varlık düşük getiri veriyor.
Özellikle iyi çeşitlendirmemiş yatırımcılar bu davranışı sergiliyor. Tek bir büyük kazanç peşinde koşan, portföyünü birkaç heyecanlı isme yığan yatırımcı.
İdiyosinkratik volatilite bilmecesine cevap
MAX etkisinin en ilginç yanı, başka bir bilmeceyi çözmesi.
Daha önce yazdığımız idiyosinkratik volatilite bilmecesini hatırlayın: bazı çalışmalar yüksek idiyosinkratik volatilitenin düşük getiriyle geldiğini buluyordu, bu da teoriye aykırıydı ve açıklaması belirsizdi.
Bali ve arkadaşları şunu gösterdi: MAX’i kontrol ettiğinizde, idiyosinkratik volatilite ile getiri arasındaki tuhaf negatif ilişki tersine dönüyor.
Yani asıl etken idiyosinkratik volatilitenin kendisi değil, onun içindeki piyango benzeri sıçrayışlar. Volatilitenin getiriyi düşürdüğü sanılan durumun altında, aslında piyango tercihi yatıyor.
Bu, bizim volatilite çelişkisi yazımıza da bir katman ekliyor. Belki de ölçtüğümüz volatilite etkisinin bir kısmı, aslında bu piyango etkisi.
Bizim tarafımızla ilişkisi
Bu bulgu, düşük volatilite bulgumuzla, beta bahsiyle ve limitlere dair açıklamayla aynı aileden.
Hepsinin ortak teması: yatırımcılar heyecanlı, oynak, dikkat çeken varlıklara fazla ödüyor. Sıkıcı, sakin varlıklar ise ihmal ediliyor ve daha iyi getiri sağlıyor.
Bizim modelimizin sıkıcı isimleri (Aygaz, BİM, Anadolu Sigorta gibi) önermesi tam bu mantığın sonucu. Model, piyango hisselerinden uzak duruyor.
Türkiye için özellikle geçerli
Bu etkinin Türkiye’de daha güçlü çalışmasını beklemek makul.
Bireysel yatırımcı ağırlığı yüksek ve piyango tercihi en çok bireysel yatırımcıda görülüyor.
Sosyal medyada “şu hisse uçacak” içeriği yaygın. Bu içerik tam da sert sıçrayışlar yapmış hisselere talep yaratıyor.
Ve düşük fiyatlı, küçük hisselerde bu davranış yoğunlaşıyor. “Kuruş hisseleri” etrafındaki heyecan, piyango tercihinin en saf hali.
Pratik ders
Bir hisse yakın zamanda sert sıçrayışlar yaptıysa, bu bir alım sebebi değil, aksine bir uyarı işareti olabilir.
“Bu hisse geçen ay bir günde yüzde 15 yükseldi” cümlesi sizi cezbediyorsa, tam da MAX etkisinin hedefi olduğunuzu bilin.
Portföyünüze bakın. İçinde kaç tane “beşe katlanabilir” hikayesi olan hisse var? Bu hisseler heyecan veriyor ama tarihsel olarak grup halinde kaybettiriyorlar.
Sıkıcı olan kazandırıyor. Bunu bir slogan olarak değil, defalarca farklı yöntemle ölçülmüş bir bulgu olarak alın.
Sınırlar
MAX etkisi de yayınlandıktan sonra tartışıldı ve bazı çalışmalar büyüklüğünün örnekleme duyarlı olduğunu gösterdi.
Ayrıca bu etki en çok küçük ve illikit hisselerde güçlü. İşlem maliyeti bu hisselerde yüksek, dolayısıyla kağıt üstündeki farkın tamamı gerçekleşmiyor.
Ve verilerde hayatta kalma yanlılığı burada da geçerli.
Kaynaklar
- Bali, Cakici & Whitelaw, Maxing Out: Stocks as Lotteries, Journal of Financial Economics
- NBER working paper versiyonu
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.