Borsada en çok tekrarlanan cümlelerden biri şu: ucuzken al, pahalıyken sat. Kulağa o kadar mantıklı geliyor ki kimse test etme ihtiyacı duymuyor.
Biz test ettik. Sonuç rahatsız edici.
Kurulum
Her hisse için basit bir konum ölçüsü tanımladık. Fiyatın son dönemdeki en düşük ve en yüksek seviye arasında nerede durduğu. Sıfır demek dip demek, bir demek zirve demek. Yarım, aralığın tam ortası.
Sonra her ayın sonunda tüm hisseleri bu konuma göre on kovaya ayırdık ve her kovanın bir sonraki ay ortalama getirisine baktık. Kritik nokta şu: bu haritayı sadece geçmiş veriyle kurduk. Yani 2019 Mart ayında karar verirken 2019 Nisan verisini kullanmadık. Buna walk forward denir ve olmadığında sonuçlar güzel görünür ama hiçbir işe yaramaz.
Sonuç
Tek boyutta baktığımızda tablo bulanık. İşi netleştiren şey ikinci bir değişken eklemek oldu: hissenin uzun vadeli trendi. Fiyat 200 günlük ortalamanın üstünde mi altında mı.
İkisini birlikte koyunca harita netleşti.
Trend yukarıdayken, yani hisse boğa modundayken, zirveye en yakın kovadaki hisseler bir sonraki ay ortalama yüzde 5,7 getiri üretmiş.
Trend aşağıdayken aynı kova, yani zirveye yakın olan hisseler, eksi yüzde 11,9 vermiş.
Aynı konum, tamamen zıt sonuç. Konum tek başına hiçbir şey söylemiyor, trendle birlikte her şeyi söylüyor.
Dipten almak nerede kaldı
En kötü performans veren yaklaşım, sadece dibe yakın olanları toplayan stratejiydi. Test ettiğimiz bütün varyasyonlar içinde sonuncu sırada bitirdi. Endeksin de altında kaldı.
Bunun sebebi çok basit aslında. Bir hisse dibe yakınsa bunun bir sebebi vardır. Piyasa o hisse hakkında bir şey biliyordur ya da en azından öyle davranıyordur. Fiyatın düşmesi tek başına ucuzluk delili değil, çoğu zaman kötü haberin devam ettiğinin işareti.
Zirveye yakın hisse ise trend içindeyse tam tersini gösterir. Alıcı orada ve devam ediyor.
Bu momentumun ta kendisi
Farkındaysanız bulduğumuz şeyin akademik adı var: momentum. Kazananların kazanmaya, kaybedenlerin kaybetmeye devam etme eğilimi. Jegadeesh ve Titman 1993’te belgeledi, o günden beri dünyanın hemen her piyasasında tekrar tekrar doğrulandı.
Özellikle 52 haftalık zirveye yakınlık ölçüsü güçlü çıkıyor. George ve Hwang 2004’te bunu ayrı bir anomali olarak tanımladı. Biz de modelimizde bu ölçüyü kullanmaya geçtiğimizde maksimum kayıp belirgin şekilde azaldı. 2018 sonrası dönemde eksi yüzde 23,5’ten eksi yüzde 18,6’ya indi.
Peki hiç mi dipten alınmaz
Alınır ama şart var. Dipten alma fikri, hissenin trendi dönmüşse anlamlı olur. Yani düşüş bitmiş, fiyat uzun vadeli ortalamasının üstüne geçmiş, sonra bir düzeltme yapıp geri gelmişse. Bu artık dipten alma değil, düzeltmeden alma. İkisi çok farklı şeyler.
Karıştırılan nokta tam burası. İnsanlar düşen bıçağı yakalamaya “dipten almak” diyor. Halbuki dipten alma diye anlatılan başarı hikayelerinin çoğu, trend döndükten sonra girilmiş pozisyonlar.
Neye dikkat etmek lazım
Bu testte hayatta kalma yanlılığı var. Batmış ya da borsadan çıkmış şirketler veri setimizde yok, dolayısıyla dipten alma stratejisi gerçekte gösterdiğimizden bile kötü çalışmış olabilir. Çünkü kaybedenlerin en kötüleri veriden düşmüş durumda.
Getiriler nominal TL ve işlem maliyeti dahil değil.
Uygulamada
Model ekranında bu ısı haritasını doğrudan görebilirsiniz. On kova, iki trend durumu, her hücrede o kombinasyonun tarihsel ortalama getirisi. Harita sadece geçmişten öğreniyor ve her ay yeniden hesaplanıyor.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.