Fikir
İki seri tek tek durağan değil, yani ayrı ayrı tahmin edilemez. Ama belirli bir kombinasyonları durağan olabilir.
Klasik örnek: aynı sektördeki iki şirket. İkisinin fiyatı da rastgele yürüyor. Ama aralarındaki oran, uzun vadede bir ortalamaya dönme eğiliminde. Biri diğerinden çok uzaklaşırsa, geri yaklaşıyor.
Bu “geri yaklaşma” eğilimi, eşbütünleşmenin özü. Ve bir işlem fırsatı yaratabiliyor: fark açıldığında, kapanacağı beklentisiyle pozisyon almak.
Korelasyondan farkı
Eşbütünleşme, korelasyonla karıştırılıyor ama farklı.
Korelasyon, iki serinin birlikte hareket etme eğilimi, kısa vadeli. İki seri yüksek korelasyonlu olabilir ama zamanla birbirinden sonsuza kadar uzaklaşabilir.
Eşbütünleşme, uzun vadeli bir bağ. İki seri kısa vadede ayrışsa bile, uzun vadede birbirine dönüyor. Aralarında bir “lastik bant” var.
Pair trading için gereken korelasyon değil, eşbütünleşme. İki seri yüksek korelasyonlu ama eşbütünleşik değilse, fark kalıcı olarak açılabilir ve stratejiniz çöker.
Nasıl test edilir
Eşbütünleşme testleri (Engle-Granger, Johansen), iki serinin kombinasyonunun durağan olup olmadığını kontrol ediyor.
Fikir: iki seriyi regresyona sok, artıklara bak. Artıklar durağansa, seriler eşbütünleşik. Yani aralarındaki fark bir ortalamaya dönüyor.
Bir pair trading çalışması, seçtiği çiftlerin eşbütünleşik olduğunu göstermeli. Sadece yüksek korelasyona bakan bir çalışma, eksik.
Tehlikeler
Eşbütünleşmeye dayalı stratejilerin bilinen tuzakları var.
İlişki bozulabilir. Geçmişte eşbütünleşik olan iki seri, gelecekte olmayabilir. Bir şirketin iş modeli değişir, birleşir, ayrışır. O zaman “geri dönecek” beklentisiyle açtığınız pozisyon geri dönmez.
Çoklu test. Yeterince çift denerseniz, tesadüfen eşbütünleşik görünen çiftler bulursunuz. Yüzlerce hisse çifti taranırsa, bazıları geçmişte tesadüfen birlikte hareket etmiştir. Bu, gelecekte tekrarlanmaz.
Fark açılmaya devam edebilir. “Geri dönecek” diye pozisyon açtınız ama fark daha da açıldı. Kaldıraç varsa, geri dönüşü göremeden tasfiye olabilirsiniz.
Durağanlık bağlantısı
Eşbütünleşme, durağanlık kuralının bir istisnası.
Genel kural: durağan olmayan serilerle regresyon yapma, sahte sonuç çıkar.
İstisna: seriler eşbütünleşikse, seviyelerle regresyon anlamlı. Çünkü aralarında gerçek, durağan bir ilişki var.
Bu ayrımı yapmak önemli. Eşbütünleşmeyi test etmeden seviyelerle çalışan bir çalışma sahte regresyon riski taşıyor. Eşbütünleşmeyi gösteren bir çalışma ise haklı olarak seviyelerle çalışabiliyor.
Nasıl okumalı
Bir pair trading ya da eşbütünleşme çalışmasında şunları arayın.
Eşbütünleşme test edilmiş mi, yoksa sadece korelasyona mı bakılmış? İkincisi yetersiz.
Kaç çift taranmış? Çok sayıda çift denenip en iyisi seçildiyse, çoklu test var.
İlişkinin neden var olması gerektiğine dair bir açıklama var mı? Aynı sektör, aynı iş modeli gibi.
Ve strateji, ilişkinin bozulma ihtimalini nasıl yönetiyor?
Sıradaki
Sıradaki yazıda GARCH modellerini ele alıyoruz. Volatiliteyi tahmin eden bu modellerin çıktısı nasıl okunur.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.