Bileşik getiri: zamanın gerçekten ne yaptığı

“Erken başlayın, bileşik getiri sizin için çalışsın” tavsiyesi doğru ama genelde eksik anlatılıyor.

Bu yazıda bileşik getirinin mekaniğini, Türkiye’ye özgü kısımlarını ve dikkat edilmesi gereken tarafını ele alıyoruz.

Mekanik

Basit getiri, anaparanız üzerinden kazanç. Bileşik getiri, kazancınızın da kazanç üretmesi.

100 lira, yılda yüzde 20 getiri ile.

Birinci yıl sonunda 120 lira. İkinci yıl 144. Üçüncü yıl 172,8. Onuncu yıl sonunda yaklaşık 619 lira.

Basit getiriyle olsaydı onuncu yılda 300 lira olurdu. Aradaki 319 lira, kazancın kazancından geliyor.

Grafiğin anlattığı şey şu: ilk yıllarda fark neredeyse yok. Fark sonlarda açılıyor.

Bu, bileşik getirinin en zor tarafı. En çok sabır gerektiren dönem, sonucun en az göründüğü dönem.

Türkiye’de enflasyon meselesi

Yukarıdaki hesap nominal. Türkiye’de bu tabloyu enflasyonla birlikte okumak zorundasınız.

Yılda yüzde 20 kazandınız ama enflasyon yüzde 50 ise, reel olarak yılda yüzde 20 kaybediyorsunuz. Ve bileşik etki bu kez aleyhinize çalışıyor.

Reel getiri kabaca şöyle hesaplanır: nominal getiriden enflasyonu çıkarmak yaklaşık bir sonuç verir, ama yüksek enflasyonda doğru hesap bölme ile yapılır.

Pratik sonuç: Türkiye’de yatırım hedefinizi nominal bir sayı olarak değil, enflasyonun üstünde kaç puan olarak koyun.

Düzenli katkının gücü

Bileşik getirinin en gerçekçi kullanımı, tek seferlik bir yatırımı büyütmek değil. Düzenli katkı yapmak.

Her ay belirli bir tutar eklemek, iki şey sağlıyor.

Maliyet ortalaması. Fiyat yüksekken az adet, düşükken çok adet alıyorsunuz. Bu, zamanlama riskini azaltıyor.

Disiplin. Karar vermek zorunda kalmıyorsunuz. Piyasa düştüğünde alım yapmak psikolojik olarak zor, otomatik bir plan bu zorluğu ortadan kaldırıyor.

Düzenli katkının uzun vadeli etkisi, başlangıç sermayesinin etkisinden genelde daha büyük oluyor.

Bileşik getirinin düşmanları

Formülü tersine çeviren şeyler var ve hepsi de aynı mekanizmayla çalışıyor.

İşlem maliyeti. Her işlem, bileşik büyüyecek anaparadan bir parça alıyor. Yılda yüzde 2 maliyet, yirmi yıl sonunda toplam servetinizin ciddi bir kısmını götürüyor.

Kendi modelimizin aylık devri yüzde 85 ve gerçekçi maliyet varsayımıyla yıllık getiriden yaklaşık 10 puan gidiyor. Bunu açıkça yazıyoruz çünkü bileşik hesapta bu kalem kritik.

Yönetim ücretleri. Bir fonun yıllık yüzde 2 ücreti kulağa küçük geliyor. Yirmi yıllık bileşik etkisi hiç küçük değil.

Vergi. Her satışta vergi ödemek, yeniden yatırılacak tutarı azaltıyor. Uzun süre tutmanın bir avantajı bu.

Kayıplar. Yüzde 50 kaybettiğinizde başa dönmek için yüzde 100 kazanmanız gerekiyor. Bu asimetri yüzünden büyük kayıplardan kaçınmak, büyük kazançlar aramaktan daha etkili.

Ara vermek. Piyasadan çıkıp doğru anı beklemek. Uzun vadeli getirilerin önemli kısmı az sayıda çok iyi günde oluşuyor. O günlerde dışarıda olmak sonucu ciddi biçimde bozuyor.

Zamanlama yapmanın maliyeti

Yaygın bir bulgu var: yatırımcıların gerçekleşen getirisi, yatırım yaptıkları fonların getirisinin altında kalıyor.

Sebep basit. İnsanlar yükseldikten sonra alıyor, düştükten sonra satıyor. Yani en kötü zamanlarda giriş çıkış yapıyorlar.

Bu, fonun kötü olmasından değil, davranıştan kaynaklanıyor.

Çıkarılacak ders şu: doğru varlığı seçmek işin bir kısmı. Onda kalabilmek diğer kısmı ve genelde daha zor olanı.

Gerçekçi beklenti

Bileşik getiri hesaplarında en sık yapılan hata, gerçekçi olmayan bir yıllık getiri varsaymak.

Yılda yüzde 40 getiriyle yapılan otuz yıllık bir hesap, size fantastik bir sayı verir. Ama hiçbir yatırımcı otuz yıl boyunca bu getiriyi sürdürmüyor.

Ayrıca getiriler düz gelmiyor. Bazı yıllar çok iyi, bazı yıllar kötü. Ortalama aynı olsa bile, oynak bir seri düz bir seriden daha düşük bileşik sonuç veriyor.

Bu yüzden oynaklığı azaltmak, sadece psikolojik bir rahatlık değil, matematiksel bir avantaj.

Pratik çıkarımlar

Erken başlayın, çünkü etkinin büyük kısmı son yıllarda geliyor ve o yıllara ulaşmak için zamana ihtiyacınız var.

Düzenli katkı yapın ve bunu otomatikleştirin.

Maliyetlerinizi ölçün. Yüzde 1’lik bir fark, uzun vadede sandığınızdan büyük.

Büyük kayıplardan kaçınmayı, büyük kazançlar aramaya tercih edin.

Ve stratejinizde kalın. En iyi plan, uygulayabildiğiniz plandır.

Sıradaki

Bir sonraki yazıda yatırım fonlarına geçiyoruz. Fon nasıl çalışıyor, TEFAS nedir, ücretler nasıl işliyor ve fon seçerken neye bakılır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.