FINEMAR

Faktör hayvanat bahçesi: yüzlerce faktörün kaçı gerçek

Finemar Araştırma19 Ağustos 20262 dk okumaGüncelleme: 27 Temmuz 2026

Sorun

Getiriyi öngördüğü iddia edilen faktör sayısı yüzleri geçiyor ve her yıl artıyor.

Bu kadar çok faktör, iki şeyden biri anlamına geliyor. Ya piyasa inanılmaz derecede öngörülebilir (ki değil), ya da bu faktörlerin çoğu gerçek değil.

İkincisi doğru. Harvey, Liu ve Zhu 2016’da bunu doğrudan ele aldı.

Harvey, Liu ve Zhu

Çalışmaları, bu kadar çok faktör test edilmiş bir alanda standart istatistiksel eşiklerin işe yaramadığını gösterdi.

Alışılmış eşik, t-istatistiğinin 2,0 olması. Ama yüzlerce faktör denendiğinde, bazıları tesadüfen bu eşiği geçiyor. Çoklu test tuzağının devasa hali.

Önerdikleri: yeni bir faktörün gerçek sayılması için t-istatistiğinin en az 3,0 olması gerekiyor.

Bu ölçütle, inceledikleri 313 değişkenden sadece dokuzu ayakta kalıyor. Yani yayınlanmış faktörlerin büyük çoğunluğu, bu daha katı eşikte anlamlılığını kaybediyor.

313 test edilen değişken, katı eşikten kaçı geçiyor 313 değişken (t > 2,0 eşiğinde "anlamlı") 9 t > 3,0 katı eşiğinden sadece 9 tanesi geçiyor Harvey, Liu & Zhu (2016). Gerisi muhtemelen veri madenciliği ve yayın yanlılığı.

Neden bu kadar çok yanlış faktör

Birkaç mekanizma birleşiyor.

Çoklu test. Binlerce değişken denenirse, bazıları tesadüfen anlamlı çıkar.

Yayın yanlılığı. Anlamlı sonuçlar yayınlanıyor, anlamsızlar çekmecede kalıyor. Literatür gerçek etkileri abartıyor.

Veri madenciliği. Aynı veri seti üzerinde herkes çalışıyor. Yeterince kombinasyon denenirse, örüntü bulunur.

Ortalamaya dönüş. Yayınlanan faktör, denenmiş yüzlerce varyasyonun en iyisi. En iyi, şans payı da içeriyor. Sonraki dönemde zayıflıyor.

Hangileri gerçek

Bu kaostan geriye kalan az sayıda faktör, birkaç ortak özellik taşıyor.

Birçok piyasada bağımsız olarak tekrarlanmış. Momentum, değer, düşük volatilite gibi.

Davranışsal ya da risk temelli bir açıklaması var. Neden çalıştığına dair test edilebilir bir hikaye.

Yayınlandıktan sonra da tutmuş. Yayın sonrası zayıflamaya rağmen ayakta.

Ve birbirinden bağımsız. Spanning testinde birbirini açıklamıyorlar.

Bu ölçütleri geçen faktör sayısı, yüzlerce değil, bir avuç.

Bizim yaklaşımımız

Kendi modelimizde az sayıda, iyi belgelenmiş faktör kullanıyoruz. Volatilite, momentum, likidite temelli.

Yeni ve egzotik faktörler eklememizin sebebi bu. Hayvanat bahçesinden rastgele faktör toplamak, gürültü toplamak demek.

Ve ağırlıkları fit etmeyerek, faktör seçiminde çoklu test yapma ihtimalini de sınırlıyoruz.

Nasıl okumalı

Bir faktör iddiası gördüğünüzde şunları sorun.

t-istatistiği kaç? Faktör standardında 3’ün altı temkinli.

Bu faktör başka piyasalarda tekrarlanmış mı?

Neden çalıştığına dair bir açıklama var mı?

Ve mevcut faktörlere karşı spanning testinden geçmiş mi?

Yüzlerce faktör içinde, bu ölçütleri geçen bir avuç faktöre odaklanmak, en güvenli yol.

Kaynak

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.

AraştırmaKantitatif

Bu analizleri kendi hisseleriniz için yapın

586 BIST hissesinin bilanço, çarpan, temettü ve model skorları Finemar terminalinde hazır.

Ücretsiz Dene →

Bu konuyu sitede incele

İlgili Yazılar

Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.