Teknik analiz kitaplarında onlarca mum formasyonu anlatılır. Yutan boğa, çekiç, doji, sabah yıldızı, asılı adam, üç asker. Her birinin bir hikayesi ve bir tahmini vardır.
Bu formasyonlar 18. yüzyıl Japonya’sında pirinç ticaretinden geliyor. Ciddi bir geçmişi var. Ama geçmişi olması işe yaradığı anlamına gelmiyor.
Test nasıl kurulur
Bir formasyonun işe yarayıp yaramadığını ölçmek aslında basit.
Formasyonu net kurallarla tanımlarsınız. Mesela yutan boğa için: önceki mum kırmızı, bu mum yeşil, bu mumun gövdesi öncekinin gövdesini tamamen kapsıyor.
Sonra tüm hisselerin tüm geçmişini tarayıp bu kuralın sağlandığı her günü işaretlersiniz.
Sonra o günden sonraki 5, 10 ve 20 günlük getirileri toplarsınız.
Ve kritik adım: aynı dönemde formasyon olmayan rastgele günlerin getirisiyle karşılaştırırsınız. Çünkü yükselen bir piyasada her sinyal iyi görünür. Asıl soru, formasyonun ortalamadan farklı bir şey söyleyip söylemediği.
Genel bulgu
Bu tür testler hem akademik literatürde hem pratikte defalarca yapıldı. Sonuçlar tutarlı biçimde mütevazı.
Çoğu formasyonun tek başına ürettiği fark, işlem maliyetini karşılayacak seviyede değil. Bazıları istatistiksel olarak anlamlı bir fark üretiyor ama fark küçük.
Bu, formasyonların tamamen anlamsız olduğu anlamına gelmiyor. Sıfırdan farklı bir bilgi taşıyorlar. Ama tek başına alım satım kararı verdirecek kadar değil.
Neden bu kadar zayıflar
Üç sebep var.
Birincisi, tanım belirsizliği. “Gövde öncekini kapsıyor” cümlesi kulağa net geliyor ama fitilleri sayacak mısınız, tam kapsama mı yoksa yaklaşık mı, bir tik fark önemli mi. Farklı tanımlar farklı sonuçlar veriyor. Bu esneklik, geçmişe bakınca istediğiniz sonucu bulmanızı kolaylaştırıyor.
İkincisi, bağlam eksikliği. Yutan boğa formasyonu düşüş trendinin dibinde oluştuğunda anlamlıdır, yükseliş trendinin ortasında oluştuğunda sıradan bir gündür. Formasyonu bağlamsız test ederseniz iki durumu karıştırırsınız ve ortalama sıfıra yakın çıkar.
Üçüncüsü, herkes biliyor. Bu formasyonlar her platformda otomatik işaretleniyor. Herkesin gördüğü bir sinyal fiyata hızlıca yansıyor.
Bağlam eklenince ne oluyor
En faydalı bulgu bu. Formasyonları trend bağlamıyla birlikte test ettiğinizde tablo değişiyor.
Aynı formasyon, hissenin uzun vadeli trendine göre farklı sonuçlar üretiyor. Dönüş formasyonları düşüş sonrası anlamlı, trend içinde anlamsız. Devam formasyonları tam tersi.
Bu bizim başka yerde de gördüğümüz bir kalıp. Fiyatın yıllık aralıktaki konumu tek başına bulanık bir sinyal veriyordu, trend bilgisiyle birleştirince harita netleşti. Mum formasyonlarında da aynı şey geçerli.
Yani formasyon bir sinyal değil, bir bağlam modifikatörü. Zaten bir görüşünüz varsa onu güçlendirir ya da zayıflatır. Görüşünüz yoksa size görüş vermez.
Hangi formasyonlar daha dayanıklı
Genel eğilim şu: az sayıda mumdan oluşan ve net tanımlanabilen formasyonlar daha tutarlı sonuç veriyor. Üç dört mumluk karmaşık formasyonlar hem daha nadir oluşuyor hem tanım esnekliği daha fazla, dolayısıyla test sonuçları daha güvenilmez.
Hacim teyidi olan formasyonlar daha anlamlı. Yüksek hacimle oluşan bir dönüş formasyonu, düşük hacimle oluşandan farklı bir şey söylüyor.
Boşluk içeren formasyonlar da göreli olarak daha güçlü, çünkü boşluk gerçek bir fiyat kopukluğu demek, yorum gerektirmiyor.
Pratik öneri
Formasyonlara zaman ayıracaksanız, üç dört tanesini seçin ve onları iyi öğrenin. Yirmi formasyon ezberlemek, her grafikte bir tanesini bulmanızı sağlar ve bu iyi bir şey değil.
Formasyonu tek başına kullanmayın. Trend, hacim yoğunluğu ve destek direnç bölgesiyle birlikte değerlendirin.
Ve formasyonu gördüğünüzde otomatik işlem yapmak yerine, formasyonu bir dikkat çekici olarak kullanın. Grafik sizi çağırdı, şimdi asıl analizi yapın.
Uygulamada
Mum formasyonları sekmesinde tarama yapabiliyor, tespit edilen formasyonları hissenin trend durumu ve hacim profiliyle birlikte görebiliyorsunuz. Formasyonu bağlamdan koparmamak için bu üçü aynı ekranda duruyor.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.