Asimetri
Bir yöneticinin hisse satması için sayısız sebep olabilir. Ev alıyordur. Vergi ödüyordur. Hisse bazlı ödemesini nakde çeviriyordur. Portföyünü çeşitlendiriyordur.
Bu sonuncusu özellikle önemli. Servetinin çoğu tek bir şirketin hissesinde olan biri için satmak son derece rasyonel bir davranış, hatta finansal olarak doğru olan. Şirket hakkında hiçbir şey söylemiyor.
Alım için ise tek bir mantıklı sebep var. Fiyatın yükseleceğini düşünüyor.
Bu asimetri, veriyi okuma biçiminizi baştan belirlemeli.
Türkiye’de ne bulunmuş
Bir çalışma Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun düzenleyici veri setini kullanarak 2009-2015 döneminde Borsa İstanbul’da işlem gören firmalarda içeridekilerin alım satım işlemlerinin sayı ve hacmini inceliyor.
Bu önemli bir veri seti çünkü kamuya açık bildirimlerden daha kapsamlı. Bulguları şöyle: Türk piyasasında şirket içindekiler aktif işlem yapıyor, işlem kalıpları firma büyüklüğüne göre değişiyor ve farklı pozisyonlardaki kişiler farklı davranıyor.
Son madde pratikte işe yarıyor. Genel müdürün işlemi ile bir yönetim kurulu üyesinin işlemi aynı bilgi değerini taşımıyor.
Bir başka çalışma İMKB üzerinde içeridekilerin alım satım kararlarının aşırı getiri üretip üretmediğini ve diğer katılımcılara sinyal verip vermediğini test ediyor. Sonuç, tüm içeriden öğrenen gruplarının piyasa bilgisini kullandığı ve bilerek ya da bilmeyerek piyasaya bilgi sızdırdığı yönünde.
Yani sinyal var. Ne kadar güçlü olduğu ve maliyet sonrası kullanılabilir olup olmadığı ayrı bir soru.
Yasa tarafındaki ilginç gerilim
Daha geniş bir literatür, içeriden öğrenen ticareti yasalarının fiyat bilgilendiriciliğine etkisini inceliyor ve bulgular çelişkili.
Bazı çalışmalar etkin yasanın gelişmekte olan piyasalarda fiyat bilgilendiriciliğini artırdığını, sermaye verimliliğini yükselttiğini buluyor.
Diğerleri ise yasanın uygulanmaya başlamasının gelişmiş piyasalarda etkili olduğunu ama gelişmekte olan ülkelerde anlamlı bir değişiklik yaratmadığını buluyor. Açıklama şu: uygulama sonrası içeridekilerin bilgiyi fiyata yansıtma katkısı büyük ölçüde kayboluyor.
Buradaki gerilim şu. Yasa bir yandan adaleti sağlıyor. Diğer yandan fiyatların bilgi taşıma kanallarından birini kapatıyor. İkisi aynı anda doğru olabiliyor.
Hangi alım daha anlamlı
Bütün alımlar eşit değil. Şu ölçütler ayırıyor.
Açık piyasadan yapılmış olması. Kişi kendi parasıyla borsadan alıyor. Opsiyon kullanımı ya da hisse bazlı ödül farklı bir şey, orada kişi bir karar vermiyor, hakkını kullanıyor.
Servete göre büyüklüğü. Yüksek maaş alan bir yöneticinin küçük alımı sembolik olabilir. Önemli olan mutlak tutar değil, o kişi için ne ifade ettiği.
Kimin aldığı. Finans direktörünün alımı, sayıları en iyi bilen kişiden geldiği için daha bilgilendirici.
Birden fazla kişi. Tek kişinin işlemi kişisel bir karar olabilir. Üç yönetici aynı ay içinde alıyorsa ortak bir görüş var demektir.
Düşüş sonrası olması. Hisse çakılmışken alan yönetici, piyasanın aşırı tepki verdiğini düşünüyor demektir.
Türkiye’ye özgü dikkat noktaları
Geri alım programlarıyla karıştırmayın. Şirketin kendi hisselerini geri alması içeriden öğrenen işlemi değil, kurumsal bir karar. Bilgi değeri farklı ve genelde daha zayıf, çünkü bazen doğrudan fiyatı desteklemek için yapılıyor.
Ortaklık yapısı yoğun. BIST’te aile ve holding kontrolü yaygın. Kontrol sahibi hissedarların işlemleri, profesyonel yöneticilerin işlemlerinden farklı motivasyon taşıyabiliyor. Miras planlaması ya da grup içi devir, görünürde bir alım satım olarak kaydedilebiliyor.
Bildirim kalitesi değişken. Veri, ABD’deki Form 4 kadar yapılandırılmış değil. İşlem türünü ve sebebini ayırt etmek her zaman kolay olmuyor.
Zamanlama beklentisi
Bu tür bilginin değeri genelde aylar içinde ortaya çıkıyor, ertesi hafta değil.
Yöneticinin bildiği şey çoğunlukla bir sonraki çeyreğin nasıl gideceği, önümüzdeki günün fiyat hareketi değil.
Bu yüzden insider verisini kısa vadeli işlem sinyali olarak kullanmak zor. Orta vadeli bir teyit unsuru olarak daha anlamlı.
Nasıl kullanmalı
Alımı başlangıç noktası olarak kullanın, sonuç olarak değil.
Anlamlı bir alım görürsünüz, şirketi listeye alırsınız, sonra normal analizinizi yaparsınız. Finansal sağlık, değerleme, trend. Alım tek başına alma sebebi değil, bakma sebebi.
Ve işlemin kendisinden çok neden yapıldığını anlamaya çalışın. Şirket yakın zamanda kötü bir haber mi aldı ve yönetici aşırı tepki mi görüyor. Yeni bir yatırım mı devreye giriyor. Bu bağlamı bulmak, işlemin kendisinden daha değerli.
Sınırlar
Bu veri kamuya açık ve otomatik takip ediliyor. Kolay erişilen bilginin fiyata yansıması hızlı olur.
Akademik literatürde insider işlemlerinin tahmin gücü pozitif ama mütevazı. Tek başına strateji kuracak kadar güçlü değil.
Kaynaklar
- An Overview of Insider Trading in Borsa Istanbul, Journal of Research in Economics
- An Investigation of Returns to Insider Transactions: Evidence from the Istanbul Stock Exchange
- Insider Trading Laws and Stock Price Informativeness
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.