Sorun neden gizli
Riski pozisyon pozisyon düşünürsünüz: bu hisse yüzde 8, o yüzde 6, hepsi makul. Ama portföyün gerçek riski, pozisyonların toplamı değil, birlikte nasıl hareket ettikleri. Aynı yönde hareket eden pozisyonlar, riski toplamaz, çarpar.
Diyelim ki beş banka hisseniz var, her biri yüzde 8. “Beş farklı hisse, dağıldım” diye düşünürsünüz. Ama bankalar aynı faize, aynı ekonomik döngüye bağlı. Faiz şoku geldiğinde beşi birden düşer. Yani aslında yüzde 40’lık tek bir bahis oynuyorsunuz, beş küçük bahis değil.
Korelasyon dağılmayı belirler
Dağılmanın gücü tamamen korelasyona bağlı. Ters yönde hareket eden iki pozisyon, birbirinin kaybını telafi eder, portföyü sakinleştirir. Bağımsız hareket eden pozisyonlar, iyi bir dağılma sağlar. Ama aynı yönde hareket eden pozisyonlar, ne kadar çok olursa olsun, gerçek bir dağılma sunmaz.
Bu yüzden yirmi hisse tutmak, eğer hepsi yüksek korelasyonluysa, dört bağımsız hisse tutmaktan daha güvenli değildir. Sayı aldatıcı; önemli olan bağımsız risk kaynaklarının sayısı.
Kriz anında korelasyonlar birleşir
En tehlikeli tuzak şu: korelasyonlar sabit değil ve tam ihtiyacınız olduğu anda size ihanet eder. Normal zamanlarda birbirinden bağımsız görünen varlıklar, bir kriz patladığında hep birlikte düşer. Panik anında yatırımcılar her şeyi birden satar ve önceden düşük olan korelasyonlar bir anda bire yaklaşır.
Yani portföyünüzü sakin dönemlerin korelasyonlarına göre kurarsanız, tam koruma beklediğiniz kriz anında o korumanın buharlaştığını görürsünüz. Gerçek dağılma, kriz anında da bağımsız kalabilecek varlıklar gerektirir ve bu çok daha zordur.
Nasıl kontrol edilir
Portföyünüzü korelasyon gözüyle görmek için basit bir soru sorun: hangi tek olay, pozisyonlarımın çoğunu aynı anda vurur? Cevap kolayca bulunuyorsa (bir faiz şoku, bir kur atağı, bir sektör krizi), o olaya karşı yoğunlaşmışsınız demektir.
Portföydeki pozisyonları ortak risk faktörlerine göre gruplayın: faize duyarlılar, kura duyarlılar, iç talebe bağlılar, emtiaya bağlılar. Her grubun toplam ağırlığı, o risk faktörüne olan gerçek maruziyetiniz. Tek bir grup portföyü domine ediyorsa, korelasyon riski oradadır.
Gerçek çeşitliliği aramak
Korelasyon riskini azaltmak, sadece daha çok pozisyon eklemekle olmaz. Farklı davranan pozisyonlar eklemekle olur. Portföyünüz kura karşı hassassa, kur yükseldiğinde kazanan bir şey eklemek, kura duyarlı bir onuncu hisse eklemekten çok daha değerlidir.
Yeni bir pozisyon değerlendirirken hep sorun: bu, mevcut pozisyonlarımla birlikte mi hareket edecek, yoksa onlardan bağımsız mı? Bağımsız olanlar, portföye gerçek dağılma katar. Birlikte hareket edenler, sadece mevcut bahsi büyütür.
Sıradaki
Sıradaki yazıda kaldıracı ele alıyoruz. Borçla yatırım yapmanın neden çoğu bireysel yatırımcı için gereksiz ve tehlikeli olduğunu.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.