İllikit hissenin doğası
Likit olmayan bir hissede, alıcı ve satıcı havuzu incedir. Belli bir anda, sadece birkaç emir olabilir. Alış ve satış fiyatı arasındaki fark (spread) geniştir. Ve fiyat, birkaç işlemle bile sert hareket edebilir, çünkü onu dengeleyecek yoğun bir işlem akışı yoktur.
Bu, iki temel zorluk yaratır. Girişte, almak istediğiniz miktarı bulmak zor olabilir ve alım fiyatı hızla yukarı iter. Çıkışta, satmak istediğinizde alıcı bulamayabilirsiniz ya da fiyatı ciddi biçimde düşürerek satmak zorunda kalabilirsiniz. Yani hem girmek hem çıkmak, likit hisselere kıyasla pahalı ve yavaştır.
Sabırlı giriş
Likit olmayan bir hisseye girmenin altın kuralı, sabır. Aceleci bir piyasa emri, fiyatı bozar ve kötü bir ortalama maliyet yaratır. Bunun yerine, limit emirleriyle, istediğiniz fiyattan sabırla beklemek gerekir. Fiyatınıza satıcı geldiğinde alırsınız; gelmezse beklersiniz.
Bu, alımı uzun bir zamana yaymayı gerektirebilir. İllikit bir hissede istediğiniz pozisyonu oluşturmak günler, hatta haftalar alabilir. Aceleye getirirseniz, kendi alımınızla fiyatı yukarı iter ve fırsatın bir kısmını kendiniz yok edersiniz. Sabırlı, kademeli, limit emirli giriş, illikit hissede tek sağlıklı yol.
Çıkışı baştan düşünmek
İllikit hissenin en büyük tehlikesi, çıkışta ortaya çıkar. Girmek zor ama mümkündür; sorun, çıkmanız gerektiğinde alıcı bulamamak. Ve en kötüsü, çıkmak istediğiniz an genelde herkesin çıkmak istediği andır: bir kriz, bir kötü haber. O anda illikit hissenin likiditesi tümüyle buharlaşır ve pozisyonunuza sıkışıp kalabilirsiniz.
Bu yüzden illikit bir hisseye girmeden önce, çıkışı düşünmek zorunlu. Bu pozisyonu satmam gerekse, ne kadar sürede ve ne kadar fiyat kaybıyla çıkabilirim? Cevap “belki hiç, ya da çok büyük kayıpla” ise, pozisyon boyutunu buna göre çok sınırlı tutmak gerekir. İllikit hisse, ancak gerçekten uzun tutabileceğiniz, çıkışta acele etmeyeceğiniz para için uygundur.
Pozisyon boyutu kritik
Likit olmayan hisselerde pozisyon boyutu, likit hisselerden çok daha dikkatli belirlenmeli. İki sebeple. Birincisi, kırılganlık: bu hisseler genelde küçük, riskli şirketler ve kötü haberde sert düşerler. İkincisi, çıkış zorluğu: sıkışırsanız, büyük bir pozisyondan kurtulmak neredeyse imkansız olabilir.
Bu yüzden illikit hisseler, portföyün küçük bir kısmında, uydu pozisyonlar olarak tutulmalı. Her biri, tümüyle sıkışsanız bile portföyü tehlikeye atmayacak büyüklükte olmalı. Fırsat cazip olsa da, likidite riskini boyutla dengelemek şart.
Fırsat ve tuzak dengesi
Likit olmayan hisseler, küçük yatırımcının en büyük avantaj alanlarından biri: büyük fonların giremediği, verimsiz fiyatlanmış şirketler burada. Ama bu avantaj, disiplinle kullanılmalı. Sabırlı giriş, düşünülmüş çıkış, sınırlı boyut ve gerçekten uzun tutma niyeti. Bu disiplin olmadan, illikit hissenin fırsatı hızla bir tuzağa dönüşür: girersiniz, sıkışırsınız, en kötü anda büyük kayıpla çıkarsınız. Disiplinle yaklaşıldığında ise, likidite eksikliği, verimsizlikten yararlanmanın kapısı olabilir.
Sıradaki
Sıradaki yazıda otomatik ve kurallı işlem disiplinini ele alıyoruz. Duygusal kararlar yerine önceden belirlenmiş kurallara göre hareket etmenin gücünü.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.