Likidite neden katmanlı
Bir borsada likidite piramit gibi dağılır. Tepede, en büyük ve en çok işlem gören hisseler: bankalar, holdingler, büyük sanayi şirketleri. Bunlar gün boyu yoğun işlem görür, geniş bir alıcı-satıcı havuzu vardır. İstediğiniz an, fiyatı çok bozmadan alıp satabilirsiniz.
Ortada, orta ölçekli hisseler: makul işlem hacmi, ama en büyükler kadar derin değil. Büyük pozisyonlar fiyatı etkilemeye başlayabilir.
Tabanda, küçük ve az işlem gören hisseler: seyrek işlem, ince bir alıcı-satıcı havuzu. Küçük bir alım bile fiyatı hareket ettirebilir, satmak istediğinizde alıcı bulmakta zorlanabilirsiniz.
İşlem hacmi ne söyler
İşlem hacmi, bir hissede ne kadar aktivite olduğunu gösterir: belli bir dönemde el değiştiren hisse miktarı. Yüksek hacim, likidite ve ilgi işareti. Düşük hacim, likidite eksikliği ve az ilgi işareti.
Hacim, sadece likidite hakkında değil, piyasa hareketleri hakkında da bilgi verir. Bir fiyat hareketi yüksek hacimle geliyorsa, arkasında gerçek bir talep ya da satış baskısı vardır; daha “gerçek” ve kalıcı olma ihtimali yüksektir. Düşük hacimli bir hareket ise daha kırılgan, birkaç işlemin yarattığı geçici bir dalgalanma olabilir. Bu yüzden fiyat hareketlerini hacimle birlikte okumak, onların ne kadar anlamlı olduğunu değerlendirmeye yardım eder.
Likidite katmanı kararınızı belirler
Hangi likidite katmanında işlem yaptığınız, stratejinizi doğrudan etkiler.
Büyük, likit hisselerde, giriş-çıkış kolaydır. Fiyatı bozmadan istediğiniz miktarda işlem yaparsınız. Ama bu hisseler herkes tarafından izlendiği için, fiyat verimliliği yüksek, uç fırsatlar az.
Küçük, likit olmayan hisselerde, fiyat verimsizlikleri (fırsatlar) daha büyük olabilir ama işlem zordur. Alım fiyatı yukarı iter, satış aşağı, ve kriz anında sıkışıp kalabilirsiniz. Bu katmanda işlem, likidite riskini kabul etmeyi gerektirir.
Hesabınıza göre katman
Daha önce değindiğimiz gibi, hangi katmanda çalışabileceğiniz hesabınızın büyüklüğüne bağlı. Küçük bir hesap, orta ve hatta bazı küçük hisselerde rahatça işlem yapabilir; büyük paranın giremediği verimsiz alanlarda fırsat bulabilir. Büyük bir hesap ise sadece en likit katmanda etkin çalışabilir, çünkü büyük tutarlar küçük hisseleri kolayca hareket ettirir.
Bu, kendi işlem büyüklüğünüzü hissenin günlük hacmiyle kıyaslamayı gerektirir. Alacağınız pozisyon, günlük hacmin küçük bir kısmı olmalı; aksi halde kendi alımınız fiyatı bozar. Bu basit kontrol, sizi likidite tuzağından korur.
Portföyde likidite dengesi
Sağlam bir yaklaşım, portföyde likidite katmanlarını dengelemek. Portföyün bir kısmı her koşulda satılabilecek likit hisselerde olmalı; bu, kötü bir günde nakde ihtiyaç duyduğunuzda en illikit pozisyonu en kötü fiyata satmak zorunda kalmamanızı sağlar. Küçük, verimsiz fiyatlanmış hisselerdeki fırsatlar cazip olabilir ama bunları, sıkışsanız bile portföyü tehlikeye atmayacak bir ağırlıkta tutmak gerekir. Likidite, sakin zamanlarda bol, kriz anında kıt olduğu için, hazırlığı sakin zamanlarda yapmak şart.
Sıradaki
Sıradaki yazıda tavan-taban ve devre kesici mekanizmalarını ele alıyoruz. BIST’te fiyat hareketlerini sınırlayan bu kuralların nasıl çalıştığını ve yatırımcı için ne anlama geldiğini.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.