Türkiye’den yurt dışı borsalara yatırım

Portföyünüzün tamamı BIST’te ise, tek bir ülkeye bahis yapmış oluyorsunuz. Coğrafi çeşitlendirme, bu yoğunlaşmayı azaltmanın en doğrudan yolu.

Bu yazıda nasıl yapıldığını ve nelere dikkat edileceğini anlatıyoruz.

Neden yurt dışı

Çeşitlendirme. Türkiye’ye özgü riskler, siyasi gelişmeler, kur şokları ve düzenleme değişiklikleri portföyünüzün tamamını etkiliyorsa, riskiniz düşündüğünüzden yüksek.

Sektör erişimi. BIST’te temsil edilmeyen sektörler var. Küresel teknoloji, ilaç, yarı iletken şirketlerine Türkiye’den doğrudan erişemiyorsunuz.

Para birimi. Dolar cinsi varlık tutmak, TL’deki değer kaybına karşı doğal bir korunma sağlıyor.

Büyüklük. Dünya piyasalarının toplamı içinde Türkiye’nin payı çok küçük. Sadece burada yatırım yapmak, evrenin çok küçük bir kısmına bakmak demek.

Yollar

Türkiye’de kurulmuş yurt dışı fonları. TEFAS üzerinden alabildiğiniz, yabancı hisse ya da endekslere yatırım yapan fonlar. En kolay yol. Türk aracı kurumunuz üzerinden, TL ile alıyorsunuz.

Yurt dışı erişimi sunan Türk aracı kurumları. Bazı kurumlar ABD ve diğer piyasalara doğrudan erişim sağlıyor. Hesabınıza döviz gönderiyor, oradan hisse ya da ETF alıyorsunuz.

Yurt dışında hesap açmak. Doğrudan yabancı bir aracı kurumda hesap açmak. Daha fazla ürün erişimi sağlıyor ama vergi bildirimi ve operasyonel yükümlülükler artıyor.

İlk yol basitlik, üçüncü yol esneklik sunuyor. Çoğu yatırımcı için ilk iki yol yeterli.

Hangi yolu seçerseniz seçin, kullandığınız kurumun yetkili olduğundan emin olun.

Maliyet katmanları

Yurt dışı yatırımda maliyetler BIST’ten farklı ve daha katmanlı.

Döviz dönüşüm maliyeti. TL’yi dolara çevirirken bir makas ödüyorsunuz. Geri çevirirken tekrar. Bu, sık işlem yapıyorsanız ciddi bir kalem.

Komisyon. Kurumlar arasında büyük farklar var. Bazıları sabit tutar, bazıları yüzde alıyor. Küçük işlemlerde sabit tutar orantısız yüksek kalabiliyor.

Transfer masrafları. Uluslararası para transferi ücretleri.

Saklama ücreti. Bazı kurumlar yurt dışı varlıklar için ayrı saklama ücreti alıyor.

Vergi. Aşağıda ayrıca ele alıyoruz.

Bu kalemler toplandığında, küçük tutarlarla sık işlem yapmak anlamsız hale gelebiliyor. Yurt dışı yatırım, daha uzun vadeli ve daha az işlemli bir yaklaşımı doğal olarak gerektiriyor.

Kur etkisi

Yurt dışı yatırımınızın getirisi iki bileşenden oluşuyor: varlığın kendi para birimindeki getirisi ve kur değişimi.

Bir ABD hissesi dolar bazında yüzde 10 kazandırdı, aynı dönemde dolar TL karşısında yüzde 20 değerlendi. TL bazında getiriniz yaklaşık yüzde 32.

Tersi de olabilir. Hisse dolar bazında yüzde 10 kazandı ama TL değerlendi. TL bazında kazancınız erir.

Bu, bir avantaj ya da dezavantaj değil, bir gerçek. Ama şunu bilerek yapın: yurt dışı hisse aldığınızda aynı zamanda bir kur pozisyonu alıyorsunuz.

Performansınızı ölçerken hangi para biriminde ölçtüğünüze karar verin. Türkiye’de yaşıyor ve TL harcıyorsanız, TL bazlı ölçüm mantıklı.

Vergi

Yurt dışı yatırım gelirlerinin vergilendirilmesi, yurt içinden farklı ve kurallar zaman içinde değişiyor.

Ayrıca temettülerde kaynak ülkede stopaj kesilebiliyor ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları devreye girebiliyor.

Bu konuda burada oran vermiyoruz çünkü hem değişken hem kişiye özgü. Yurt dışı yatırıma başlamadan önce bir mali müşavirle konuşun. Bu, sonradan sürprizle karşılaşmamanın en ucuz yolu.

Kayıtlarınızı düzenli tutun. İşlem dökümleri, kur bilgileri, stopaj belgeleri. Beyan döneminde bunlara ihtiyacınız olacak.

ABD piyasası hakkında bilmeniz gerekenler

Seans saatleri farklı. Türkiye saatiyle öğleden sonra açılıyor ve gece kapanıyor. Yaz ve kış saati uygulaması nedeniyle saat kayabiliyor.

Seans öncesi ve sonrası işlem var. Bu dönemlerde likidite düşük ve makas geniş. Yeni başlayan biri için uzak durulması gereken saatler.

Kesirli hisse alımı yaygın. Bazı platformlar hissenin bir kısmını almanıza izin veriyor. Pahalı hisselere küçük tutarlarla erişim sağlıyor.

Fiyat limiti yok. BIST’teki tavan taban sistemi ABD’de yok. Bir hisse bir günde çok daha büyük hareket edebilir.

Bilanço takvimi yoğun. Çeyreklik sonuçlar seans dışında açıklanıyor ve ertesi gün sert açılışlar olabiliyor.

Ne alınmalı

En basit ve çoğu yatırımcı için en makul yaklaşım, geniş endeksleri takip eden ürünler.

Yabancı bireysel hisse seçmek, Türk hisselerini seçmekten daha zor. Şirketleri daha az tanıyorsunuz, haber akışını takip etmek daha zor, saat farkı var ve bilgi avantajınız yok denecek kadar az.

Buna karşılık geniş endeks ürünleri, hiçbir şirket takip etmeden coğrafi çeşitlendirme sağlıyor.

Çekirdek uydu yaklaşımı burada da geçerli: çekirdeği endeks ürünleriyle kurun, gerçekten iyi tanıdığınız şirketler varsa onları uydu olarak ekleyin.

Ne kadar

Portföyünüzün ne kadarının yurt dışında olması gerektiği kişisel bir karar ve şunlara bağlı.

Harcamalarınız hangi para biriminde. Türkiye’de yaşıyorsanız, tamamen döviz varlıkta olmak da bir risk.

Vadeniz ne kadar. Uzun vade, kur dalgalanmalarını tolere etmenizi kolaylaştırıyor.

Operasyonel yükü kaldırabiliyor musunuz. Vergi bildirimi, kayıt tutma, farklı saat dilimlerini takip etme.

Küçük bir oranla başlayıp zamanla artırmak, hem öğrenme hem alışma açısından mantıklı.

Sıradaki

Bir sonraki yazıda makro göstergelere geçiyoruz. Enflasyon, faiz, büyüme verileri borsayı nasıl etkiliyor ve hangi verilere gerçekten bakmak gerekiyor.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Vergi konularında mali müşavirinize danışın.