Adım 1: Neyi ölçeceğinize karar verin
Önce bir fikir. “Sakin hisseler daha iyi performans gösteriyor olabilir” gibi.
Fikrin bir gerekçesi olsun. Neden böyle olsun? Açıklaması olmayan bir düzen, muhtemelen tesadüf.
Ve fikri veriye bakmadan önce yazın. Veriye bakıp sonra hipotez kurmak, çoklu testin en saf hali.
Adım 2: Veriyi hazırlayın
Fiyat serisi düzeltilmiş mi? Bedelsiz ve temettü etkileri arındırılmış mı?
Uç değerlere bakın, eksikleri sayın, dağılımları kontrol edin.
Temizlik kurallarınızı önceden yazın ve sonuca göre değiştirmeyin.
Ve veri setinizde borsadan çıkmış şirketler var mı, kontrol edin. Yoksa sonuçlarınız şişecek ve bunu bilmeniz gerekiyor.
Adım 3: Özelliği tanımlayın ve standartlaştırın
Ölçmek istediğiniz şeyi hesaplayın. Volatilite, momentum, kârlılık, ne olursa.
Her ayın sonunda, o ayki bütün hisseleri kendi içinde standartlaştırın. Kesitsel olması kritik.
Uç değerlerden korunmak için sıra bazlı yöntem tercih edin.
Adım 4: Tahmin gücünü ölçün
Her ay hisseleri özelliğe göre sıralayın. Sonraki ay getirisine göre de sıralayın. İki sıralamanın korelasyonuna bakın.
Aylık ölçümlerin ortalamasını alın. Bu, bilgi katsayısı.
Sonra desil analizi yapın. On gruba bölüp her grubun sonraki ay getirisine bakın. Merdiven düzgün mü?
Adım 5: Walk-forward test edin
Her karar anında sadece o ana kadarki veriyi kullanın.
Sinyal T anına kadar, getiri T’den T+1’e. Bu ilişkiyi her yerde sabit tutun.
Rastgele karıştırılmış hedefle de test edin. Model hâlâ iyi sonuç veriyorsa sızıntı var.
Adım 6: Maliyeti ve likiditeyi ekleyin
Devir hızınızı hesaplayın. Aylık yüzde 50’nin üstündeyse, maliyet ciddi bir kalem.
Likidite filtresi uygulayın. Sonuçlarınız filtre sonrası çöküyorsa, o performans zaten sizin olamayacaktı.
Maliyet sonrası getiriyi endeksle karşılaştırın. Asıl soru bu.
Adım 7: Çok dönemde doğrulayın
Bulgunuzu en az üç farklı dönemde test edin.
Üçünde de aynı yöne bakmıyorsa, bulgu saymayın.
Ve komşu parametre değerleriyle de test edin. Sadece bir ayarda çalışıyorsa, tesadüf.
Adım 8: Sınırları yazın
Kaç fikir denediniz? Hangileri tutmadı?
Veri setinizde hangi eksiklikler var?
Getiriler nominal mi, maliyet dahil mi?
Bu adım, en çok atlanan ve en değerli olanı. Kendi çalışmanızı değerlendirmenin de tek yolu.
Minimum uygulanabilir süreç
Bütün bunlar fazla geliyorsa, en küçük hali şu.
İki üç özellik seçin. Volatilite ve bir momentum ölçüsü iyi bir başlangıç.
Her ayın sonunda hisseleri sıralayın, sıra numaralarını teori yönünde toplayın.
En iyi on hisseyi alın, ters volatilite ile ağırlıklandırın.
Sonraki ay ne olduğunu kaydedin ve tekrarlayın.
Sonuçlarınızı endeksle karşılaştırın.
Bu kadarı bile bir süreçtir ve size sistemin nasıl işlediğini öğretir. Karmaşıklık sonuçları iyileştirmiyor, sadece hata yapma ihtimalini artırıyor.
Bu serinin özeti
Elli yazıyı birkaç cümleye indirirsek:
Sinyal zayıf, gürültü baskın. Bu, her şeyin sebebi.
Basit modeller karmaşık olanlardan dayanıklı, çünkü gürültüye uyacak esneklikleri yok.
Kaç deneme yaptığınızı bilmeden hiçbir sonuç değerlendirilemez.
Zamanı doğru kullanmak, testin geçerli olmasının tek şartı.
Riski yönetmek, getiriyi tahmin etmekten daha kolay ve daha faydalı.
Ve en önemlisi: sayılar size kesinlik vermiyor, belirsizliğin boyutunu veriyor. Kesin cevap veren yaklaşımlar belirsizliği ölçmüyor, sadece gizliyor.
Bundan sonrası
Buradan devam etmek isterseniz iki yön var.
Uygulamalı tarafa geçmek isterseniz, kendi bulgularımızı ve literatürü ele aldığımız yazılara bakabilirsiniz. Orada bu araçların gerçek sorulara nasıl uygulandığını göreceksiniz.
Borsanın temellerinde eksiğiniz varsa, sıfırdan başlayan temel serimiz var.
Ve en faydalısı: kendi verinizde küçük bir test yapmak. Bir özellik seçin, bir ay için sıralayın, sonuca bakın. Okumaktan öğrenilenin birkaç katını, tek bir denemeden öğreniyorsunuz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.