Otomatik ve kurallı işlem disiplini

Neden kural gerekir

İnsan zihni, yatırım için kötü tasarlanmış. Kayıptan kaçınma, aşırı güven, sürü psikolojisi, çapa etkisi, bunların hepsi bizi yanlış anda yanlış karara iter. Ve bu duygular en çok, karar anında, piyasa hareket ederken devreye girer. Tam düşünmemiz gereken anda, en az düşünebilir haldeyizdir.

Kural, bu sorunu çözer. Kararı, duyguların en sakin olduğu ana, karar öncesine taşır. Sakin bir kafayla “şu koşulda şunu yaparım” diye kural belirlersiniz. Sonra o koşul geldiğinde, düşünmez, tartışmaz, kurala uyarsınız. Böylece kararı, panik ya da coşku anındaki kendinizden değil, sakin ve düşünen kendinizden alırsınız.

Hangi kararlar kurala bağlanabilir

Yatırımın birçok kararı kurala bağlanabilir.

Giriş: Hangi kriterler karşılanınca alırım? Bir tarama ve ikinci süzgeç kuralı, bunu sistematikleştirir.

Pozisyon boyutu: Her pozisyona ne kadar ayırırım, tek pozisyon limitim ne? Bu, coşkuyla aşırı büyük pozisyon almayı engeller.

Çıkış: Hangi koşulda satarım? Tez bozulunca mı, belli bir kayıpta mı, boyut şişince mi? Önceden belirlenmiş bir çıkış kuralı, zarardayken felç olmayı engeller.

Yeniden dengeleme: Ne zaman, hangi eşikte dengelerim? Kural bazlı dengeleme, duygudan arınmış bir disiplin sağlar.

Düzenli yatırım: Her ay belli bir tutarı, fiyata bakmadan yatırmak. En basit ve en güçlü kurallardan biri.

Otomatikleştirmenin gücü

Kuralların en güçlü hali, otomatik olanları. Düzenli, otomatik yatırım talimatı, “bu ay yatırayım mı” kararını tümüyle ortadan kaldırır. Fiyat yüksekken de düşükken de, siz düşünmeden alım yapılır. Bu, hem maliyet ortalaması sağlar hem de en büyük hata kaynağını, duygusal müdahaleyi, kökten keser.

Otomatikleşen her karar, bir duygusal tuzağın kapanması. Ne kadar çok kararı sağlam kurallara ve mümkünse otomasyona bağlarsanız, duyguların zarar verme alanı o kadar daralır.

Kuralın sınırı: aşırıya kaçmamak

Kurallı işlemin bir tehlikesi var: aşırıya kaçıp her şeyi katı, esneksiz kurallara bağlamak. Piyasalar değişir ve hiçbir kural her durumu öngöremez. Kör bir kurala, gerçeklik değişse bile uymak, bir tür başka aşırılık.

Denge şu: kurallar, duygusal anlarda sizi korumak için var, düşünmeyi tümüyle yasaklamak için değil. Kuralı sakin bir kafayla belirlersiniz, gerektiğinde yine sakin bir kafayla gözden geçirirsiniz. Ama piyasa hareket ederken, panik ya da coşku anında, kurala uyarsınız. Kuralı değiştirme kararı, asla karar anında, duygu yüksekken verilmemeli.

Kuralları yazıya dökmek

Kuralların işe yaraması için, onları yazıya dökmek gerekir. Kafada tutulan “kurallar”, duygu yükseldiğinde kolayca esner ve gerekçelendirilir. Yazılı bir kural ise nettir ve sizi hesap vermeye zorlar. Bir işlem planı, bir yatırım tezi, bir çıkış kuralı; bunları yazmak, hem düşüncenizi netleştirir hem de o an geldiğinde referans sağlar. Yazılı disiplin, hafızaya güvenen disiplinden çok daha güçlüdür. Bir sonraki bölümde, bu psikolojik disiplini derinlemesine ele alacağız.

Sıradaki

Sıradaki yazıda işlem günlüğü tutmayı ele alıyoruz. Kararlarınızı ve gerekçelerini kaydetmenin, zamanla nasıl daha iyi bir yatırımcı yaptığını.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.