ETF ve endeks yatırımı: tek işlemle yüz şirket

Borsa yatırım fonu, endeksi takip eden ve borsada hisse gibi işlem gören bir fon. Kısaca ETF deniyor.

Tek bir işlemle onlarca ya da yüzlerce şirkete birden yatırım yapmanızı sağlıyor.

Klasik fondan farkı

İşlem şekli. ETF gün içinde, borsada, anlık fiyattan alınıp satılıyor. Klasik fon gün sonu hesaplanan fiyattan işlem görüyor.

Fiyat oluşumu. ETF’nin borsa fiyatı ile içindeki varlıkların net değeri arasında küçük farklar oluşabiliyor. Buna prim ya da iskonto deniyor. Normalde bu fark çok küçük kalıyor.

Maliyet. ETF alırken hisse gibi komisyon ve makas ödüyorsunuz. Klasik fonda bunlar yok ama yönetim ücreti var. Hangisinin toplamda ucuz olduğu işlem sıklığınıza bağlı.

Şeffaflık. ETF’nin portföyü genelde günlük yayınlanıyor.

Sık işlem yapıyorsanız ETF, düzenli küçük katkı yapıyorsanız klasik fon genelde daha uygun.

Endeks yatırımının mantığı

Fikir şu: piyasayı yenmeye çalışmak yerine piyasanın kendisini satın almak.

Arkasındaki gerekçe iki maddede özetleniyor.

Toplam sıfır. Bütün yatırımcıların ortalaması, piyasanın kendisidir. Yani ortalama yatırımcı, maliyetlerden önce piyasa kadar kazanıyor. Maliyetlerden sonra piyasanın altında kalıyor.

Maliyet farkı. Aktif yönetimin ücreti yüksek. Yönetici brüt olarak endeksi geçse bile, ücret sonrası geride kalabiliyor.

Uluslararası veriler bu görüşü destekliyor: aktif fonların çoğunluğu uzun vadede kıyas ölçütünün altında kalıyor.

Avantajlar

Düşük maliyet. Aktif yönetim olmadığı için ücretler genelde belirgin biçimde düşük. Bileşik getiri yazısında gördüğümüz gibi bu fark uzun vadede büyük.

Anında çeşitlendirme. Tek işlemle geniş bir dağılım.

Basitlik. Hisse seçmek, bilanço okumak, takip etmek zorunda değilsiniz.

Davranışsal koruma. Seçim yapmadığınız için “yanlış hisseyi seçtim” pişmanlığı yaşamıyorsunuz. Bu, stratejide kalmayı kolaylaştırıyor.

Dezavantajlar ve dikkat edilecekler

Endeksin yapısı sizin bahsiniz oluyor. BIST endekslerinde bankacılık ve holding ağırlığı yüksek. Endeksi aldığınızda farkında olmadan bu sektörlere yoğun yatırım yapmış oluyorsunuz.

Aşağı yönlü koruma yok. Piyasa düştüğünde siz de düşersiniz. Endeks yatırımı çeşitlendirme sağlıyor ama piyasa riskini ortadan kaldırmıyor.

Türkiye’de ürün çeşitliliği sınırlı. BIST’te işlem gören ETF sayısı gelişmiş piyasalara göre az. Ürün ararken işlem hacmine dikkat edin.

Likidite. Az işlem gören bir ETF’de makas genişleyebiliyor. Alım öncesi emir defterine bakın.

Takip farkı. ETF, takip ettiği endeksten küçük sapmalar gösterebiliyor. Ücretler ve işlem maliyetleri yüzünden. Bu farkın büyüklüğü fonun kalitesi hakkında bilgi veriyor.

Türkiye’de neler var

BIST’te işlem gören ETF’ler var ve TEFAS üzerinden alınabilen endeks fonları da var.

Endeks takip eden ürünler arasında BIST 30, BIST 100 ve çeşitli tematik endeksleri takip edenler bulunuyor. Ayrıca altın, döviz ve yurt dışı endekslere dayalı ürünler de mevcut.

Ürün listesi zaman içinde değişiyor, güncel durumu Borsa İstanbul ve TEFAS üzerinden kontrol edin.

Yurt dışı endekslere erişim

Türkiye’den ABD ya da küresel endekslere yatırım yapmanın birkaç yolu var.

Türkiye’de kurulmuş, yurt dışı endeksleri takip eden fonlar. TEFAS’ta bulunabiliyor.

Yurt dışı piyasalara erişim sunan aracı kurumlar üzerinden doğrudan ETF almak.

Her iki yolun da vergi ve maliyet açısından farklı sonuçları var. Bunu ilgili yazıda ayrıca ele alacağız.

Çekirdek ve uydu yaklaşımı

Yaygın ve mantıklı bir kurulum var.

Çekirdek. Portföyün büyük kısmı düşük maliyetli endeks ürünlerinde. Bu kısım piyasanın getirisini yakalıyor ve az bakım gerektiriyor.

Uydu. Daha küçük bir kısım, sizin özel görüşlerinizi yansıtan bireysel hisseler ya da tematik fonlar.

Bu yaklaşımın avantajı şu: yanılırsanız zararı sınırlı, haklıysanız fark yaratıyor. Ve portföyünüzün tamamı sizin hisse seçme yeteneğinize bağlı olmuyor.

Uydu kısmının oranını baştan belirleyin ve o sınıra sadık kalın.

Ne zaman endeks, ne zaman hisse

Bireysel hisse seçmenin anlamlı olması için üç şey gerekiyor.

Zamanınız olmalı. Şirket takip etmek gerçekten zaman alıyor.

Bilgi avantajınız olmalı. Herkesin bildiği bilgiyle üstünlük sağlayamazsınız.

Ve maliyetlerinizi aşacak kadar iyi olmalısınız. Bu, göründüğünden zor bir eşik.

Bu üçünden biri eksikse, çekirdeği endeks ürünleriyle kurmak muhtemelen daha iyi sonuç verecek.

Kendi performansınızı düzenli olarak endeksle karşılaştırın. Rahatsız edici bir alışkanlık ama gerçeği söyleyen tek şey bu.

Sıradaki

Bir sonraki yazıda tahvil ve faiz konusuna geçiyoruz. Faiz artınca tahvil fiyatı neden düşer, vade nedir, borçlanma araçları fonları nasıl çalışır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.