Fark ne
Bir hipotez testi, bir etkinin sıfırdan farklı olup olmadığını sorar.
Çift kuyruk test: etki her iki yönde de olabilir. “X’in etkisi sıfırdan farklı mı?” Pozitif ya da negatif fark etmez.
Tek kuyruk test: etkinin yönünü önceden belirlersiniz. “X’in etkisi pozitif mi?” Sadece bir yöne bakarsınız.
Tek kuyruk test, aynı veriyle daha kolay anlamlı sonuç veriyor. Çünkü bütün dikkatinizi tek yöne veriyorsunuz.
Neden önemli
Aynı katsayı, tek kuyruk testte anlamlı, çift kuyruk testte anlamsız çıkabilir.
Kabaca, tek kuyruk test p-değerini yarıya indiriyor. Yani çift kuyrukta p = 0,08 (anlamsız) olan bir sonuç, tek kuyrukta p = 0,04 (anlamlı) olabiliyor.
Bu yüzden bazı araştırmacılar, sonucu eşiği geçirmek için tek kuyruk testi tercih ediyor. Bu, sınırda bir sonucu “anlamlı” gösterebiliyor.
Ne zaman tek kuyruk meşru
Tek kuyruk test her zaman hile değil. Meşru olduğu durumlar var.
Eğer teoriniz etkinin yönünü kesin öngörüyorsa ve ters yönle hiç ilgilenmiyorsanız, tek kuyruk mantıklı.
Örnek: düşük volatilitenin getiriyi artırdığını test ediyorsunuz ve teoriniz bunu bekliyor. Ters yön (düşük volatilitenin getiriyi düşürmesi) teorik olarak anlamsız. Bu durumda tek kuyruk savunulabilir.
Ama kritik şart: yönü veriye bakmadan önce belirlemiş olmanız. Veriyi görüp sonra “zaten bu yönü bekliyordum” demek, tek kuyruk testin kötüye kullanımı.
Kötüye kullanım
En yaygın hile şu: çift kuyruk testte sonuç anlamsız çıkıyor, araştırmacı tek kuyruğa geçip “aslında yönü bekliyordum” diyor.
Bu, veriyi gördükten sonra hipotezi ayarlamak. Çoklu testin gizli bir hali.
Bir çalışma tek kuyruk test kullanıyorsa, yönün veriye bakılmadan önce belirlenip belirlenmediğini sorun. Ön kayıt varsa, bu güven verir. Yoksa, sonuç ayarlanmış olabilir.
Pratik şüphe
Sınırda bir sonuç (p = 0,04 gibi) tek kuyruk testle elde edilmişse, temkinli olun.
Çift kuyruk testte aynı sonuç muhtemelen anlamsız olurdu. Yani bulgunun anlamlılığı, büyük ölçüde test seçiminden geliyor.
Güçlü bir bulgu, hangi test kullanılırsa kullanılsın anlamlı kalır. Sadece tek kuyrukla anlamlı olan bir bulgu, kırılgan.
Nasıl okumalı
Bir test sonucunda tek mi çift mi kuyruk kullanıldığını kontrol edin. Genelde yöntem bölümünde yazar.
Tek kuyruk kullanılmışsa, yönün veriye bakılmadan önce belirlenip belirlenmediğini sorun.
Sınırda bir p-değeri (0,05’e yakın) tek kuyrukla elde edilmişse, çift kuyrukta anlamsız olacağını ve bulgunun kırılgan olduğunu düşünün.
Ve genel olarak: çift kuyruk test daha muhafazakâr ve daha güvenli. Bir sonuç çift kuyrukta da tutuyorsa, daha güçlüdür.
Sıradaki
Sıradaki yazıda çoklu karşılaştırma düzeltmelerini ele alıyoruz. Çok sayıda test yapıldığında anlamlılık eşiğinin nasıl ayarlandığını göreceğiz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.