Neden en önemli karar bu
Farklı varlık sınıfları farklı koşullarda parlar. Hisse büyüme dönemlerinde, altın kriz ve belirsizlikte, döviz TL zayıflarken, faiz yüksek getiri ortamında öne çıkar. Hiçbiri her koşulda en iyi değil ve hangisinin ne zaman parlayacağını önceden bilmek neredeyse imkansız.
Bu belirsizlik, dağılmanın gerekçesi. Birden fazla varlık sınıfına yayıldığınızda, hangi senaryo gerçekleşirse gerçekleşsin portföyünüzün bir kısmı ayakta kalır. Tek bir sınıfa bahis oynamak, geleceğin tek bir versiyonuna bahis oynamaktır.
Türkiye’nin kendine has denklemi
Gelişmiş piyasalarda klasik dağılım hisse ve tahvil ekseninde döner. Türkiye’de denklem farklı, çünkü iki ek değişken var: yüksek enflasyon ve kur oynaklığı.
Bu ortamda döviz ve altın, sadece birer yatırım değil, aynı zamanda TL’nin değer kaybına karşı birer sigorta. Portföyün bir kısmının dövize ya da dövize endeksli varlıklara ayrılması, kur şoklarında portföyü korur. Tamamen TL varlıklarda durmak, tek bir para birimine bahis oynamaktır ve o para birimi tarihsel olarak değer kaybetmiştir.
Dört ana blok
Pratikte çoğu portföy dört blok etrafında kurulabilir.
Hisse, uzun vadeli büyümenin motoru. Reel getirinin ana kaynağı ama en oynak blok. Zaman ufku uzun olanlar için ağırlıklı olması beklenir.
Faiz ve para piyasası, istikrar ve nakit akışı. Yüksek faiz ortamında cazip, ama enflasyonu geçip geçmediğine bakmak gerekir. Reel getirisi negatifse, sadece bir bekleme alanı.
Altın, kriz sigortası ve enflasyon koruması. Uzun vadede hisse kadar getirmez ama diğer varlıklarla düşük korelasyonu sayesinde portföyü dengeler.
Döviz, kur riskine karşı koruma. Tek başına bir getiri kaynağı değil, bir dengeleyici. TL değer kaybettiğinde portföyün o kısmı korur.
Oran nasıl belirlenir
Blokların ağırlığı, zaman ufkunuza ve risk iştahınıza göre değişir. Uzun ufuklu ve dalgalanmaya dayanıklı biri hisse ağırlıklı gider. Kısa ufuklu ya da temkinli biri faiz ve altına daha çok yer verir.
Sabit bir formül yok ama bir prensip var: hiçbir bloğa portföyün tamamını vermeyin ve her bloğun neden orada olduğunu bilin. “Altın var çünkü herkeste var” bir gerekçe değil. “Altın var çünkü bir kriz senaryosunda diğer varlıklarım düşerken bu koruyabilir” bir gerekçe.
Dengeyi korumak
Zamanla bloklardan biri çok yükselir ve portföyde payı şişer. O zaman yeniden dengeleme gerekir: yükseleni bir miktar satıp geride kalanı almak. Bu, hem riski hedef seviyede tutar hem de kendiliğinden “pahalıyı sat, ucuzu al” disiplinini dayatır. Yeniden dengelemeyi ayrı bir yazıda ele alacağız.
Sıradaki
Sıradaki yazıda coğrafi dağılımı ele alıyoruz. Portföyü sadece BIST’e bağlamak yerine ABD ve diğer piyasalara yaymanın mantığını ve pratiğini.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.