Piyasa emri: hız, ama kontrol yok
Piyasa emri, “şu an mevcut en iyi fiyattan hemen al (ya da sat)” demek. En hızlı emir tipi: verdiğiniz anda, o an piyasada olan fiyattan gerçekleşir. Kesinlikle işlem yapmak istediğinizde işe yarar, çünkü gerçekleşme neredeyse garantidir.
Ama bir bedeli var: fiyat üzerinde kontrolünüz yok. Likit bir hissede bu sorun değil, çünkü fiyat bellidir ve az kayar. Ama likit olmayan bir hissede ya da hızlı hareket eden bir piyasada, piyasa emri beklediğinizden çok farklı bir fiyattan gerçekleşebilir. Emri verdiğinizde gördüğünüz fiyat ile gerçekleşen fiyat arasında fark olabilir. Bu yüzden piyasa emri, likit hisselerde ve kesin işlem yapmak istediğinizde uygundur; illikit hisselerde tehlikelidir.
Limit emri: kontrol, ama garanti yok
Limit emri, “en fazla şu fiyattan al (ya da en az şu fiyattan sat)” demek. Belirlediğiniz fiyatı ya da daha iyisini garantiler. Fiyat üzerinde tam kontrol sağlar: kötü bir fiyattan işlem yapma riskiniz yok.
Bedeli, gerçekleşme garantisinin olmaması. Belirlediğiniz fiyata ulaşılmazsa, emriniz gerçekleşmez. Bir hisseyi belli bir fiyattan almak isteyip limit emri koyarsanız ve fiyat hiç o seviyeye inmezse, alım yapamazsınız ve belki de bir fırsatı kaçırırsınız. Limit emri, fiyat disiplinini korumak istediğinizde, gerçekleşme garantisinden vazgeçebildiğinizde uygundur.
Piyasa mı, limit mi
İki emir arasında seçim, önceliğinize bağlı. Kesinlikle işlem yapmak, fiyattan çok gerçekleşme önemliyse: piyasa emri (likit bir hissede). Belli bir fiyattan işlem yapmak, gerçekleşmeden vazgeçebiliyorsanız: limit emri.
Pratik bir prensip: likit hisselerde küçük işlemlerde piyasa emri sorun çıkarmaz. Ama illikit hisselerde, büyük işlemlerde ya da oynak anlarda, limit emri sizi kötü fiyatlardan korur. BIST gibi oynak bir piyasada, özellikle küçük hisselerde, limit emri çoğu zaman daha güvenli. Ne fiyattan işlem yaptığınızı bilerek girmek, sürprize açık olmaktan iyidir.
Stop emri: koşullu tetikleyici
Stop emri, “fiyat şu seviyeye ulaşırsa bir emir tetikle” demek. Genelde kayıpları sınırlamak için kullanılır: fiyat belli bir seviyenin altına düşerse, otomatik satış emri devreye girer (stop-loss). Daha önce stop-loss’un mantığını ve tuzaklarını ayrı bir yazıda ele almıştık.
Stop emrinin bir inceliği var: tetiklendiğinde genelde bir piyasa emrine dönüşür, yani o an mevcut fiyattan gerçekleşir. Hızlı düşen bir piyasada bu, beklediğinizden çok daha kötü bir fiyattan satmak anlamına gelebilir. Ayrıca BIST’te bir hisse tabana kilitlenirse, stop emriniz istediğiniz fiyattan çalışmayabilir çünkü o fiyattan alıcı yoktur. Stop emirleri kullanışlı ama garantili bir koruma değil.
Emir tipini stratejinize uydurmak
Doğru emir tipi, ne yapmaya çalıştığınıza bağlı. Uzun vadeli bir yatırımcı, belli bir fiyattan girmek için limit emri kullanabilir; günlük fiyat gürültüsüne aldırmaz, sabırla bekler. Kesin ve hızlı işlem gereken bir durumda piyasa emri uygundur. Emir tipi seçimi, aslında stratejinizin bir uzantısı: acele mi ediyorsunuz, fiyat disiplini mi önemli, kayıp sınırlaması mı istiyorsunuz? Bu soruların cevabı, doğru emri belirler.
Sıradaki
Sıradaki yazıda işlem maliyetini ele alıyoruz. Görünen ve görünmeyen maliyetlerin getirinizi nasıl sessizce yediğini ve bunları nasıl azaltacağınızı.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.