Fikir
Bir sonuç hem yetenekten hem şanstan oluşuyorsa, aşırı iyi sonuçlar muhtemelen iyi şans da içeriyordur.
Şans tekrarlanmaz. Sonraki dönemde şans payı kaybolur ve geriye yetenek payı kalır. Sonuç ortalamaya yaklaşır.
Aynı şey ters yönde de çalışır. Aşırı kötü sonuçlar kötü şans içerir, o da tekrarlanmaz.
Bu bir yasa değil, aritmetik bir zorunluluk. Ve sonuçta ne kadar şans payı varsa, dönüş o kadar güçlü olur.
Borsada nerede karşınıza çıkıyor
Fon sıralamaları. Geçen yılın en iyi fonunu almak, tarihsel olarak zayıf bir strateji. Çünkü o performansın bir kısmı şanstı.
Sıcak sektörler. Bir sektör bir yıl patladıysa, ertesi yıl aynısını beklemek için sebep yok.
Kendi performansınız. Çok iyi bir yıl geçirdiyseniz, bunun ne kadarı yetenek ne kadarı şans? Ortalamaya dönüş, ikinci yılda daha mütevazı bir sonuç bekleyin demektir.
Şirket kârlılığı. Aşırı yüksek kârlılık rekabeti çekiyor ve zamanla normale dönüyor. Değerleme yaparken bu, büyüme varsayımınızı sınırlaması gereken bir gerçek.
Anomali araştırmasında da aynı şey
Bu, çoklu test yazımızda değindiğimiz konunun bir başka yüzü.
Yayınlanan bir anomali, denenmiş yüzlerce varyasyondan en iyi sonuç verenidir. En iyi sonuç, doğal olarak şansın da katkısını içerir.
Sonraki dönemde şans payı kaybolur ve etki küçülür. Buna yayın sonrası zayıflama deniyor ve iyi belgelenmiş bir kalıp.
Yani bir anomalinin yayınlandığı andaki büyüklüğünde kalmaması, kötü niyetten değil, aritmetikten kaynaklanıyor.
Bu bizim bulgularımız için de geçerli. Yayınladığımız etki büyüklüklerinin, gerçek etkiden bir miktar yüksek olması beklenir.
Yanlış açıklamalar
Ortalamaya dönüşü fark etmeyince insanlar hikaye uyduruyor.
“Yönetici değişti, o yüzden performans düştü.” “Ödül aldıktan sonra rehavete kapıldı.” “Fon büyüdü, artık esnek değil.”
Bu açıklamaların bir kısmı doğru olabilir. Ama ortalamaya dönüş, hiçbiri olmasa bile aynı sonucu üretiyordu.
Bir açıklama aramadan önce sorun: bu, sadece ortalamaya dönüş olabilir mi?
Ne kadar dönüş bekleyeceksiniz
Dönüşün gücü, sonuçtaki şans payına bağlı.
Şans payı yüksekse dönüş güçlü olur. Yetenek payı yüksekse dönüş zayıf olur.
Borsada şans payı yüksek, çünkü sinyal gürültü oranı düşük. Bu yüzden borsa performansında ortalamaya dönüş güçlü çalışıyor.
Bir sonraki yazıda tam bu soruyu ele alacağız: bir performansın ne kadarı yetenek, ne kadarı şans ve bunu nasıl ayırt edersiniz.
Pratik kural
Aşırı bir sonuç gördüğünüzde, ister iyi ister kötü, bir sonraki dönemde daha ılımlı bir sonuç bekleyin.
Bu, kötümserlik değil, matematik.
Ve kendi sonuçlarınız için de geçerli. Harika bir dönem geçirdiyseniz, o performansı sürdüreceğinizi varsayarak plan yapmayın.
Sıradaki
Bir sonraki yazıda şans ile yeteneği ayırma sorusuna geçiyoruz. Bir performansın gerçek olup olmadığını anlamak için kaç gözlem gerekiyor.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.