Hisse saymak neden aldatıcı
Dağılmanın amacı, farklı risk kaynaklarına yayılmak. Ama aynı sektördeki hisseler aynı risklere maruz. Faiz artarsa tüm bankalar birlikte düşer. Bir regülasyon gelirse tüm perakendeciler birlikte etkilenir. Aynı sektörde yirmi hisse tutmak, riski yirmiye bölmez, sadece aynı bahsi yirmi parçaya yayar.
Gerçek dağılma, sektör sayısıyla ölçülür, hisse sayısıyla değil. Beş farklı sektörde birer hisse, tek sektörde yirmi hisseden çok daha dağınıktır.
BIST’in özel sorunu
Bu konu BIST için özellikle kritik, çünkü BIST endeksleri belli sektörlerde yoğun. Bankalar, holdingler ve sanayi devleri endeksin büyük kısmını oluşturuyor. Bir BIST endeks fonu aldığınızı ve dağıldığınızı sanabilirsiniz ama aslında ağırlıklı olarak birkaç büyük sektöre maruzsunuz.
Ayrıca Türkiye’de holdingler kendi içinde birçok sektöre yayıldığı için, bir holding hissesi almak dolaylı olarak birçok şirkete ortak olmak demek. Bu bazen bir avantaj (tek hisseyle çeşitlilik), bazen gizli bir örtüşme (iki holding aynı iştiraki paylaşıyor olabilir).
Örtüşen riskleri görmek
Gizli yoğunlaşma her zaman sektör bazlı değil. Bazen ortak bir risk faktörü etrafında toplanır. Örneğin ihracatçı şirketler farklı sektörlerde olabilir ama hepsi kur ve küresel talep riskine bağlıdır. Faize duyarlı şirketler, borçlu şirketler, emtia fiyatına bağlı şirketler, hepsi kendi görünmez kümelerini oluşturur.
Portföyünüze baktığınızda sorun: bu hisseler hangi ortak temaya bağlı? Hepsi aynı anda hangi habere kötü tepki verir? Cevap “büyük kısmı aynı habere” ise, gizli bir yoğunlaşmanız var.
Nasıl kontrol edilir
Basit bir alıştırma: portföyünüzü sektörlere göre gruplayın ve her sektörün toplam ağırlığını yazın. Tek bir sektör portföyün üçte birini geçiyorsa, orada bir yoğunlaşma var demektir. Bilinçli bir tercih olabilir ama farkında olmanız gerekir.
İkinci adım, sektörden bağımsız ortak riskleri düşünmek. Kur, faiz, emtia, iç talep gibi. Her hissenin hangi makro faktöre en duyarlı olduğunu not edin. Aynı faktöre bağlı hisseler bir küme oluşturuyorsa, o kümenin toplam ağırlığına bakın.
Dengeyi kurmak
Amaç, her sektörden eşit almak değil. Bazı sektörler zaten ekonomide daha büyük ve daha çok fırsat sunabilir. Amaç, tek bir sektörün ya da tek bir riskin portföye sessizce hakim olmasını engellemek.
Yeni bir hisse eklerken sorun: bu, mevcut riskime yeni bir şey mi ekliyor, yoksa zaten maruz olduğum bir riski mi büyütüyor? Portföyünüzde eksik olan sektörlerden eklemek, dolu olanları büyütmekten çoğu zaman daha değerli. Dağılma, saymakla değil, örtüşmeyi görmekle olur.
Sıradaki
Sıradaki yazıda faktör dağılımını ele alıyoruz. Sektörlerin ötesinde, değer, momentum ve kalite gibi stillere yayılmanın portföyü nasıl dengelediğini.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.