Nominal ile reel farkı
Nominal getiri, paranızın rakamsal büyümesi: 100 lira 150 liraya çıktıysa nominal getiri yüzde 50. Reel getiri ise alım gücünüzün büyümesi: o 150 lira, bir yıl önce 100 liranın aldığından daha fazla şey alabiliyor mu? Enflasyon yüzde 60 ise, hayır. 150 lira artık eskisinden daha az şey alıyor. Nominal kazandınız ama reel kaybettiniz.
İşte kritik gerçek: yatırımın amacı, rakam biriktirmek değil, alım gücü biriktirmek. Bir milyon liranız olması, o bir milyonun ne alabildiği kadar önemli değil. Enflasyon, rakamları şişirirken alım gücünü sessizce eritir.
Enflasyon, çıtayı yükseltir
Yüksek enflasyon, bir yatırımcının aşması gereken çıtayı dramatik biçimde yükseltir. Enflasyonun düşük olduğu bir ülkede, yüzde 5 getiri sizi zenginleştirir. Türkiye’de, yüzde 40-50 getiri bile enflasyonu ancak yakalayabilir, sizi zenginleştirmeyebilir. Reel olarak kazanmak için, enflasyonun üstüne çıkmak gerekir ve bu çok daha zordur.
Bu, yatırım araçlarını değerlendirme biçiminizi değiştirmeli. “Yüzde 40 faiz veriyor” cazip görünür ama enflasyon yüzde 50 ise, reel olarak para kaybediyorsunuz demektir. Her araç için asıl soru: enflasyonu geçiyor mu? Geçmiyorsa, ne kadar yüksek nominal getiri verirse versin, alım gücünüzü koruyamaz.
Hangi varlıklar enflasyona karşı korur
Enflasyon ortamında, bazı varlıklar diğerlerinden daha iyi korur.
Hisse senetleri, uzun vadede genelde enflasyonu geçme eğiliminde, çünkü şirketler fiyatlarını enflasyona göre ayarlayabilir ve reel varlıklara sahiptir. Ama bu her hisse için ve her dönem için garanti değil.
Altın, tarihsel olarak uzun vadeli enflasyon koruması sağlar. Kağıt para değer kaybederken alım gücünü korur.
Döviz ve döviz cinsinden varlıklar, TL enflasyonundan doğrudan etkilenmez, yerel değer kaybına karşı korur.
Nakit ve düşük faizli mevduat, enflasyona karşı en savunmasız. Reel olarak sürekli erir.
Getiriyi doğru okumak
Enflasyon gerçeği, performansınızı ölçme biçiminizi değiştirmeli. Portföyünüzün başarısını, nominal getiriyle değil, enflasyonu ne kadar geçtiğiyle ölçün. “Yüzde 45 kazandım” değil, “enflasyonun 5 puan üstünde kaldım” ya da “10 puan altında kaldım” doğru çerçeve.
Bu, sizi sahte bir başarı hissinden korur. Yüksek enflasyon ortamında, herkes yüksek nominal getiriler görür ve zengin olduğunu sanır. Ama reel bazda bakınca, çoğu aslında yerinde sayıyor ya da geriliyordur. Gerçeği görmek, ilk adım.
Uzun vadeli sonuç
Enflasyonun en yıkıcı etkisi, uzun vadede birikir. Her yıl enflasyonun biraz altında kalmak, kısa vadede önemsiz görünür ama on yıllar boyunca alım gücünüzün büyük kısmını yok eder. Tersine, her yıl enflasyonu biraz geçmek, uzun vadede alım gücünüzü katlar.
Bu yüzden Türkiye’de yatırımın asıl savaşı, enflasyona karşı. Amacınız piyasayı yenmek değil, önce enflasyonu yenmek olmalı. Enflasyonu geçemeyen bir portföy, ne kadar yüksek nominal getiri gösterirse göstersin, sizi zenginleştirmiyor demektir.
Sıradaki
Sıradaki yazıda kur etkisini ve TL bazlı düşünmenin tuzağını ele alıyoruz. Getirinizi hangi para biriminde ölçtüğünüzün neden bu kadar önemli olduğunu.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.