Wiki›Oranlar ve Değerleme
Faiz Karşılama Oranı
Faiz karşılama oranı, şirketin faaliyet kârının faiz giderini kaç kez karşıladığını gösterir. Borcun büyüklüğünü değil, bugünkü faiz yükünün ne kadar rahat taşındığını ölçer; kâr düştüğünde şirketin ne kadar tampona sahip olduğunu anlatır.
Ayda 30 bin TL kazanan birinin kredi taksiti 5 bin TL ise maaşı taksiti altı kez karşılar; gelir yarıya inse bile taksit ödenir. Taksit 20 bin TL ise küçük bir gelir kaybı ödemeyi zora sokar. Faiz karşılama oranı bu payı şirket için ölçer: faaliyetten kazanılan kâr, faize giden parayı kaç kez karşılıyor?
Nasıl hesaplanır
Sonuç kat olarak okunur. Pay faiz ve vergiden önceki faaliyet kârıdır, çünkü faiz bu kârdan ödenir. Bazı analizlerde pay olarak FAVÖK alınır; amortisman nakit çıkışı olmadığı için faizi ödemeye ayrılabilecek kaynağa daha yakın sayılır. Paydada çoğu zaman finansman giderinden finansman geliri düşülür ve net faiz yükü kullanılır. Faiz gideri yoksa oranın sınırı yoktur.
Örnek
Faaliyet kârı aynı, faiz yükü farklı iki şirket:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Faaliyet kârı | 300 Mn TL | 300 Mn TL |
| Faiz gideri | 50 Mn TL | 150 Mn TL |
| Faiz karşılama oranı | 6,0 | 2,0 |
| Kâr yüzde 40 düşerse | 3,6 | 1,2 |
İyi bir yılda iki şirket de faizini öder. Kâr yüzde 40 düştüğünde A’nın kârı faizini hâlâ üç kattan fazla karşılar; B’nin kârı ise faizden sonra neredeyse hiçbir şey bırakmaz. Vergi, yatırım ve temettü için kaynak kalmaz, borcu çevirmek için yeni borç gerekir.
Nasıl yorumlanır
- Yüksek oran, faaliyet kârındaki bir düşüşün faiz ödemesini tehlikeye atmadan karşılanabileceğini gösterir.
- 1’in altı, faaliyet kârının faizi bile karşılamadığını gösterir; aradaki fark nakitten, varlık satışından ya da yeni borçtan kapanır.
- Eğilim seviyeden önemlidir. Oran dönem dönem düşüyorsa ya borç büyüyordur ya faiz pahalanıyordur ya da kâr eriyordur.
- Net borç/FAVÖK ile birlikte okunur. Biri borcun büyüklüğünü, öteki bugünkü faiz yükünü ölçer; faizlerin yükseldiği dönemde ikisi farklı hikâye anlatabilir.
Dikkat
- Türkiye’de finansman giderleri kur farkı zararlarını da içerir; kurun sıçradığı bir dönemde oran faiz yükü artmadan düşebilir.
- Değişken faizli borcu olan şirkette faiz artışı oranı hızla aşağı çeker.
- Bankalarda faiz gideri ana işin maliyetidir; bu oran bankalar için kullanılmaz.
Finemar'da bu sayı
BIST şirketlerinde oran, Kapsamlı Rapor’un Finansal Sağlık bölümündeki “4. Faiz Yükü ve Kapsama” kartında ICR (FAVÖK / Faiz) adıyla yer alır. Pay, faaliyet kârına amortismanın eklenmesiyle bulunan FAVÖK’tür; payda net finansman gideridir: finansman giderlerinden finansman gelirleri düşülür, sonuç eksiyse sıfır alınır. Net finansman gideri yoksa kart “Net Faiz Gideri Yok” yazar, FAVÖK sıfır ya da eksiyse “Zarar (Faiz Karşılanamaz)”. Bölüm puanının 20 puanlık faiz ölçütünde oran 5 kat ve üstüyse 10, 3 kat ve üstüyse 7, 1,5 kat ve üstüyse 4 puan alır; son dört dönemdeki eğilimi yukarı yönlüyse 5 puan eklenir; kira giderinin de paydaya katıldığı sabit yük kapsaması 2 kat ve üstüyse 5, 1 kat ve üstüyse 2 puan getirir. Amerika Borsası’nın Veri Tablosu’nda ABD hisseleri için Faiz Karşılama (kat) sütunu, son dört çeyreğin esas faaliyet kârını finansman giderine böler. Bankalarda ve diğer finans kurumlarında bu kartın yerini Özkaynak Kârlılığı kartı alır.
Derinlemesine
Sabit yük kapsaması
Faize ek olarak kira gibi her koşulda ödenmesi gereken sabit giderler de paydaya eklenir. Mağaza ya da uçak kiralayan şirketlerde kira, borç faizi kadar bağlayıcıdır. Bu ölçü, kiralamayla büyüyen bir şirketi düşük borçlu ama yüksek sabit yüklü olarak gösterebilir.
Kredi notlarıyla ilişkisi
Derecelendirme kuruluşları faiz karşılama oranını borç ödeme gücünün temel girdilerinden biri sayar. Oran yükseldikçe şirketin borçlanma maliyeti düşer; bu da oranı yeniden iyileştirir. Tersi de geçerlidir: oran düşüp not kırılınca faiz yükselir ve oran daha da düşer. Bu sarmal, borçlu şirketlerde kâr düşüşünün etkisini büyütür.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.