Wiki›Oranlar ve Değerleme
Net Kâr Marjı
Net kâr marjı, bütün giderler, faiz ve vergi düşüldükten sonra kalan net kârın hasılata oranıdır. Her 100 liralık satıştan ortaklara kaç lira kaldığını gösterir; gelir tablosunun tamamını tek bir orana özetler.
Bir lokanta yıl boyunca 1 milyon TL’lik yemek satıp malzeme, kira, maaş, kredi faizi ve vergiyi ödedikten sonra elinde 80 bin TL kalıyorsa, her 100 liralık satıştan sahibine 8 lira kalmış demektir. Net kâr marjı bu son payı ölçer.
Nasıl hesaplanır
Net kâr gelir tablosunun en alt satırıdır. 100 liralık satış için basamaklar:
Bu örnekte marj yüzde 8’dir. Pay ve payda aynı dönemi kapsadığı için oran yıl içindeki birikimli tutarlarla da hesaplanabilir; şirketler arası kıyasta son 12 ayın tutarları kullanılır.
Örnek
Brüt kârı aynı, borcu farklı iki şirket:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Hasılat | 1.000 Mn TL | 1.000 Mn TL |
| Brüt kâr | 300 Mn TL | 300 Mn TL |
| Faaliyet giderleri | −100 Mn TL | −100 Mn TL |
| Finansman gideri | −20 Mn TL | −150 Mn TL |
| Vergi | −40 Mn TL | −10 Mn TL |
| Net kâr marjı | yüzde 14 | yüzde 4 |
İki şirketin işi satış ve maliyet bakımından aynıdır; net marj farkının neredeyse tamamı finansman giderinden gelir. Net marj sonucu verir, sebebi bulmak için gelir tablosunun üst satırlarına inilir.
Nasıl yorumlanır
- Satıştan ortaklara kalan payı gösterir. Brüt marjdan net marja inerken kaybolan her puan bir gider katmanına aittir.
- Diğer marjlarla birlikte okunur. En büyük düşüşün yaşandığı basamak kârın nerede eridiğini gösterir: faaliyet giderleri, finansman ya da vergi.
- Sektör içinde kıyaslanır. Perakendecinin yüzde 3’lük net marjı ile yazılım şirketinin yüzde 25’lik marjı farklı iş modellerinin sonucudur.
- Seyir önemlidir. Hasılat büyürken daralan net marj, büyümenin kâra dönüşmediğini gösterir.
Dikkat
- Net kâr tek seferlik kalemlerden en çok etkilenen satırdır: varlık satışı, değer artışı ya da ertelenmiş vergi geliri marjı bir dönem için şişirebilir.
- Kur farkı ve enflasyon muhasebesinden doğan parasal kazanç ya da kayıp, net marjı faaliyetten bağımsız oynatır.
- Satış gelirine aracılık ettiği işlem hacmini yazan aracı kurumlarda net marj çok düşük görünür ve anlam taşımaz.
Finemar'da bu sayı
Pay olarak ana ortaklığa düşen net kâr kullanılır; azınlık paylarına ait kâr dahil edilmez. Güncel değer son 12 ayın net kârı ile son 12 ayın hasılatından hesaplanır ve BIST Hisseler tablosunda Net Marj(%) sütununda yer alır. Son 12 ayın hasılatı toplam varlıkların yüzde 0,5’inden azsa ya da marj yüzde 1.000’in üstünde veya eksi yüzde 1.000’in altındaysa değer boş bırakılır. Özet Analiz’in Marj Yapısı kartında net marj sektör ortancasıyla kıyaslanır; kart sıfır ve altını “Satış kâra dönmüyor”, yüzde 8’in altını “İnce marj”, yüzde 8 ile 20 arasını “Orta marj”, yüzde 20 ve üstünü “Yüksek marj” diye etiketler. Rasyo Analizi’nin oran tablosunda her dönemin birikimli marjı ve tek çeyreğin marjı yer alır. Aracı kurumlarda net marj yerine net kârın brüt kâra oranı verilir; bankalarda ve sigorta şirketlerinde net marj hesaplanmaz.
Derinlemesine
Azınlık payları
Bağlı ortaklıklarına tam sahip olmayan şirketlerde gelir tablosu iki kâr verir: dönem kârının tamamı ve bunun ana ortaklığa düşen kısmı. Hisse sahiplerini ilgilendiren ikincisidir. Azınlık payı büyük şirketlerde iki kârla hesaplanan marjlar arasında belirgin fark oluşur; farklı kaynaklardaki değerlerin tutmaması çoğu zaman bundandır.
Çeyreklik marj
Gelir tablosu yıl içinde birikimli raporlandığı için tek bir çeyreğin marjı, dönemin birikimli tutarından bir önceki dönemin birikimli tutarı çıkarılarak bulunur. Çeyreklik net marj dönüm noktalarını erken gösterir, ama tek seferlik bir kalem o çeyreğin marjını yıllık marja göre çok daha sert oynatır.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.