Wiki›Finansal Tablolar
Ana Ortaklık Payı
Ana ortaklık payı, konsolide dönem kârından bağlı ortaklıklardaki diğer ortakların payı düşüldükten sonra şirketin kendi hissedarlarına kalan kârdır. F/K ve hisse başına kâr gibi hissedar oranları bu tutarla kurulur.
Bir apartmanın yüzde 80’ine sahip olan kişi, binanın bütün kira gelirini kendi defterine yazar; ama kiranın beşte biri diğer kat sahibinindir. Şirketler de çoğunluğuna sahip oldukları bağlı ortaklıkların kârını tablolarına tamamen katar. Ana ortaklık payı, bu toplamdan diğer ortakların payı çıktıktan sonra şirketin kendi hissedarlarına kalan kârdır.
Tablodaki yeri
Gelir tablosunun en altında, dönem kârının dağılımında yer alır. Tutarlar milyon TL:
Bilançoda da aynı ayrım vardır: özkaynaklar, ana ortaklığa ait özkaynaklar ve azınlık payları olarak ikiye bölünür. Bağlı ortaklığı olmayan şirkette dönem kârı ile ana ortaklık payı aynı tutardır.
Nasıl hesaplanır
Azınlık payı, her bağlı ortaklığın kârının diğer ortaklara düşen kısmıdır.
Örnek
Bir şirketin iki bağlı ortaklığı olsun:
| Bağlı ortaklık X | Bağlı ortaklık Y | |
|---|---|---|
| Sahiplik oranı | yüzde 100 | yüzde 60 |
| Dönem kârı | 70 Mn TL | 50 Mn TL |
| Azınlık payı | 0 | 20 Mn TL |
| Şirkete kalan | 70 Mn TL | 30 Mn TL |
Konsolide gelir tablosunda dönem kârı 120 milyon TL görünür; hissedarlara düşen kâr ise 100 milyon TL’dir. Piyasa değeri 1.000 milyon TL ise F/K toplam kârla 8,3, ana ortaklık payıyla 10 çıkar. Hissedar azınlığa ait kârın sahibi olmadığı için doğru ölçü ikincisidir.
Neden önemli
- Hissedarın kârıdır. F/K, hisse başına kâr ve özkaynak kârlılığı hissedara düşen kârla kurulur.
- Holdinglerde fark büyür. Tamamına sahip olunmayan bağlı ortaklıkları çok olan şirkette toplam kâr ile ana ortaklık payı arasındaki fark önemli tutarlara ulaşır.
Dikkat
- Toplam kârı ana ortaklık payı yerine kullanmak, azınlık payı olan şirketin F/K’sını olduğundan düşük gösterir.
- Bağlı ortaklıklardan biri zarar ederse azınlık payı eksiye döner; ana ortaklık payı bu durumda dönem kârından büyük olabilir.
- Pay ile payda aynı tanımı taşımalıdır: ana ortaklık payıyla kurulan özkaynak kârlılığının paydası da ana ortaklığa ait özkaynaktır.
Finemar'da bu sayı
Gelir tablosunda Ana Ortaklık Payları satırı varsa net kâr olarak o kullanılır; bu satırı taşımayan tablolarda dönem net kârına geçilir. F/K, özkaynak kârlılığı, net kâr marjı ve BIST Hisseler tablosundaki Net Kar(Mn) sütunu bu tutarın son 12 ayıyla hesaplanır; özkaynak kârlılığının paydası da ana ortaklığa ait özkaynaktır. Rasyo Analizi’ndeki Hisse Başına Kâr (TL), son 12 ayın ana ortaklık payının ödenmiş sermayeye bölünmesiyle bulunur; veri kaynağındaki tam sayıya yuvarlanmış hisse başına kazanç satırı kullanılmaz. Banka ve diğer finans kurumlarında da tabloda bu satır varsa o kullanılır.
Derinlemesine
Konsolidasyon nasıl çalışır
Bir şirket başka bir şirketin yönetimini kontrol ediyorsa (genellikle oy haklarının yarısından fazlasına sahipse) onun bütün gelir ve giderlerini, varlık ve borçlarını kendi tablolarına satır satır ekler. Sahiplik oranı yüzde 60 da olsa yüzde 100 de olsa bağlı ortaklığın tamamı tablolara girer; diğer ortakların payı ancak en sonda, azınlık payı olarak ayrılır.
İştirakler neden farklı görünür
Kontrol edilmeyen ama önemli etki gücü olan şirketlerde (iştirakler, iş ortaklıkları) satır satır birleştirme yapılmaz. Şirket yalnız kendi payına düşen kârı, özkaynak yöntemiyle tek bir satırda gelir tablosuna yazar. Bu yüzden iştirakten gelen kârın azınlık payı yoktur; o kâr zaten yalnız şirketin kendi payıdır.
Seyreltilmiş hisse başına kâr
Hisse başına kâr, ana ortaklık payının pay sayısına bölünmesiyle bulunur. Şirketin dönüştürülebilir tahvil gibi ileride paya dönüşebilecek araçları varsa seyreltilmiş hisse başına kâr, bu payların da çıkarıldığı varsayımıyla hesaplanır ve daha düşük çıkar.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.