Wiki›Finansal Tablolar
Esas Faaliyet Kârı
Esas faaliyet kârı, brüt kârdan faaliyet giderleri düşülüp esas faaliyetlerden diğer gelir ve giderler eklendikten sonra kalan kârdır. Şirketin finansman ve yatırım işlemlerinden önce, kendi işinden ne kazandığını gösterir.
Bir lokantanın yemek satışından malzeme, kira, maaş ve reklam giderleri düşüldüğünde lokantacılığın kârı bulunur. Müşterinin geç ödediği hesaptan alınan gecikme faizi de lokantanın işinden doğar ama yemekten gelmez. Esas faaliyet kârı ikisini birlikte sayar; kredi faizi ve dükkân satışından gelen kâr dışarıda kalır.
Tablodaki yeri
Gelir tablosunda brüt kârın altında gelen ara toplamdır. Tutarlar milyon TL:
Diğer faaliyet gelir ve giderleri, işle ilgili ama doğrudan satıştan gelmeyen kalemlerdir: ticari alacak ve borçlardan doğan kur farkları, vadeli satışların faizi, karşılık iptalleri gibi.
Nasıl hesaplanır
Marj yüzde olarak okunur: yukarıdaki şirkette yüzde 25’tir.
Örnek
Çekirdek işi aynı, diğer faaliyet kalemleri farklı iki şirket; ikisinde de amortisman 60 milyon TL:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Brüt kâr − faaliyet giderleri | 280 Mn TL | 280 Mn TL |
| Diğer faaliyet gelir ve giderleri (net) | +20 Mn TL | +150 Mn TL |
| Esas faaliyet kârı | 300 Mn TL | 430 Mn TL |
| FAVÖK | 340 Mn TL | 340 Mn TL |
B’nin esas faaliyet kârı yüzde 43 yüksek görünür; farkın tamamı diğer faaliyet kalemlerinden, örneğin ticari alacaklardaki kur farkı gelirinden gelir. Çekirdek kâr iki şirkette aynıdır; bu kalemleri dışarıda bırakan FAVÖK de bu yüzden eşittir.
Neden önemli
- İşin kârını gösterir. Finansman ve yatırım işlemlerinden önce, şirketin esas işinden ne kazandığını ölçer.
- Marjı kıyaslanabilir. Esas faaliyet kâr marjı, aynı sektördeki şirketlerin fiyatlama gücünü ve maliyet disiplinini yan yana koyar.
- Sermaye getirisinin payıdır. Yatırılan sermaye getirisi (ROIC), vergisi düşülmüş esas faaliyet kârıyla hesaplanır.
Dikkat
- Diğer faaliyet gelir ve giderleri dönemden döneme sert oynayabilir; kurun hızla yükseldiği çeyrekte esas faaliyet kârı satıştan bağımsız olarak şişebilir.
- Sabit varlık ya da iştirak satış kârı gibi yatırım faaliyeti gelirleri ve finansman gelir giderleri esas faaliyet kârına girmez.
- Bankalarda ve sigorta şirketlerinde gelir tablosu farklı kurulur; esas faaliyet kârı aynı anlamı taşımaz.
Finemar'da bu sayı
Brüt kârdan pazarlama, genel yönetim ve Ar-Ge giderleri düşülür, diğer faaliyet gelirleri eklenir, diğer faaliyet giderleri düşülür. FAVÖK’ün aksine diğer faaliyet kalemleri bu tutarın içindedir. BIST Hisseler tablosundaki Esas Faaliyet(Mn) sütunu son 12 ayın tutarını gösterir.
Rasyo Analizi’nde Esas Faaliyet Kâr Marjı aynı dönemin birikimli tutarlarıyla, (Çeyreklik) satırı tek çeyrekle hesaplanır. ROIC’te son 12 ayın esas faaliyet kârından vergi düşülür; efektif vergi oranı eksi ya da yüzde 60’ın üzerindeyse yüzde 25 alınır. Finans kurumlarında esas faaliyet kârı gösterilmez.
Derinlemesine
FAVÖK’ten farkı
Esas faaliyet kârı ile FAVÖK arasında iki fark vardır. Birincisi amortismandır: FAVÖK onu geri ekler, esas faaliyet kârı düşülmüş haliyle bırakır. İkincisi diğer faaliyet gelir ve giderleridir: esas faaliyet kârı bunları içerir, FAVÖK dışarıda bırakır. Kur farkı ya da değer artışı gibi kalemlerin büyük olduğu dönemde iki ölçü farklı yönlere gidebilir.
Esas faaliyetin altında kalanlar
Gelir tablosunda esas faaliyet kârının altında yatırım faaliyetlerinden gelir ve giderler (sabit varlık ve iştirak satış kârları, değer düşüklükleri), özkaynak yöntemiyle değerlenen iştiraklerin kârından alınan pay ve finansman gelir giderleri yer alır. Bunlar eklenince vergi öncesi kâra ulaşılır.
Yatırılan sermaye getirisi
ROIC, vergisi düşülmüş esas faaliyet kârının şirkete bağlanan toplam sermayeye, yani özkaynak ile net finansal borcun toplamına oranıdır. Özkaynak kârlılığından farkı, borçla finanse edilen kısmı da hesaba katmasıdır; borcu yüksek şirkette özkaynak kârlılığı yüksek, ROIC ise düşük çıkabilir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.