Wiki›Oranlar ve Değerleme
FAVÖK Marjı
FAVÖK marjı, faiz, vergi, amortisman ve itfa payları öncesi kârın hasılata oranıdır. Her 100 liralık satıştan faaliyetin kaç lira ürettiğini, yatırım geçmişi ve borç yapısı farklı şirketleri aynı zeminde kıyaslayarak gösterir.
Bir taksi işletmesi yılda 1 milyon TL ciro yapıp yakıt, şoför ve bakım giderlerinden sonra 300 bin TL tutuyorsa, aracın yıllar içinde eskimesini hesaba katmadan cironun yüzde 30’u işletmede kalıyor demektir. FAVÖK marjı bu oranı şirketler için ölçer: her 100 liralık satıştan faiz, vergi ve amortisman öncesinde kaç lira kalıyor?
Nasıl hesaplanır
FAVÖK, brüt kârdan pazarlama, genel yönetim ve araştırma geliştirme giderleri düşülüp amortisman ve itfa payları eklenerek bulunur. Sonuç yüzde olarak okunur. Pay ve payda aynı dönemi kapsadığı için oran yıl içindeki birikimli tutarlarla da hesaplanabilir.
Örnek
Satışları ve FAVÖK’ü aynı, tesis yapısı farklı iki şirket:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Hasılat | 1.000 Mn TL | 1.000 Mn TL |
| FAVÖK | 250 Mn TL | 250 Mn TL |
| Amortisman | −50 Mn TL | −150 Mn TL |
| FAVÖK marjı | yüzde 25 | yüzde 25 |
| Amortisman sonrası marj | yüzde 20 | yüzde 10 |
İki şirket her 100 liralık satıştan 25 lira FAVÖK üretir. B’nin tesisleri daha yeni ve pahalı olduğu için amortismanı yüksektir; amortisman düşüldüğünde B’nin marjı yarıya iner. FAVÖK marjı iki şirketi yatırım geçmişinden bağımsız kıyaslar, ama B’nin tesislerini bir gün yenilemek zorunda kalacağını göstermez.
Nasıl yorumlanır
- Faaliyetin gücüne amortisman olmadan bakar. Amortisman kasadan çıkan bir para değildir; FAVÖK marjı faaliyetin ürettiği kârı bu muhasebe payından ayırır.
- Yatırım yoğunluğu farklı şirketleri kıyaslar. Amortisman yatırım geçmişine, faiz borç yapısına göre değişir; ikisi de marjın dışında kalır.
- Brüt marjla arasındaki fark faaliyet giderlerini gösterir. Brüt marjı yüksek ama FAVÖK marjı düşük şirkette kâr pazarlama ve yönetim giderlerinde eriyordur.
- Seyir düzeyden çok şey anlatır. Yükselen marj ölçek ekonomisine ya da fiyat gücüne, düşen marj maliyet baskısına işaret eder.
Dikkat
- FAVÖK marjı yüksek bir şirket de nakit sıkıntısı yaşayabilir: stoklara ve alacaklara bağlanan para ile yeni yatırımlar bu orana yansımaz.
- FAVÖK’ün tanımı kaynaktan kaynağa değişir; diğer faaliyet gelir ve giderlerini dahil eden bir hesap farklı marj verir.
- Bankalarda, sigorta şirketlerinde ve diğer finans kurumlarında FAVÖK ve FAVÖK marjı anlamlı değildir.
Finemar'da bu sayı
FAVÖK’e diğer faaliyet gelir ve giderleri dahil edilmez. Rasyo Analizi’nin oran tablosunda her dönemin birikimli FAVÖK’ü aynı dönemin hasılatına bölünür; tek çeyreğin marjı ayrıca FAVÖK Marjı (Çeyreklik) satırında yer alır. Özet Analiz’in Marj Yapısı kartında son bilanço döneminin birikimli FAVÖK marjı brüt, faaliyet ve net marjla yan yana verilir; bu marj için sektör ortancası kullanılmaz. Kapsamlı Rapor’da son 12 dönemin marjı grafikle izlenir. Kârlılık Skoru’nda son dört dönemin ortalama marjı önceki dört dönemin ortalamasıyla kıyaslanır: 3 yüzde puanlık düşüş sıfır, 5 yüzde puanlık artış tam puan alır; pazarlama ve yönetim giderlerinin hasılata oranı artmamışsa 3 puan eklenir. Finans kurumlarında FAVÖK marjı hesaplanmaz.
Derinlemesine
Esas faaliyet kârı marjından farkı
Esas faaliyet kârı, kur farkı, vadeli satış faizi ve değer artışı gibi diğer faaliyet gelir ve giderlerini içerir ve amortisman düşülmüş hâldedir. FAVÖK marjı bu iki farkı da ayıklar. Esas faaliyet kârı marjı FAVÖK marjından düşük çıkabileceği gibi, diğer faaliyet gelirleri büyükse daha yüksek de çıkabilir.
Değerlemeyle bağı
FD/FAVÖK oranının paydası FAVÖK’tür. Marjı daralan şirketin FAVÖK’ü düşer ve fiyat yerinde dursa bile FD/FAVÖK yükselir; FAVÖK marjının seyri bu yüzden değerleme oranlarıyla birlikte izlenir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.