Wiki›Oranlar ve Değerleme
Son 12 Ay Hesabı
Son 12 ay hesabı, yıl içinde birikimli raporlanan gelir tablosu rakamlarını kesintisiz bir yıllık tutara çevirir. Bilanço hangi çeyrekte açıklanırsa açıklansın F/K gibi oranların bir tam yılın kârıyla hesaplanmasını sağlar.
Bir esnafa mayısta yıllık kazancı sorulsa, ocaktan beri kazandığı beş aylık tutar eksik cevap olur; doğrusu son on iki ayın toplamıdır. Son 12 ay hesabı şirket raporlarına bu mantığı uygular.
Nasıl hesaplanır
Gelir tablosu yıl içinde birikimli açıklanır: 3, 6 ve 9 aylık raporlar yılbaşından o güne kadarki toplamı verir. Geçen yılın tamamından aynı dönem çıkarılınca geçen yılın kalan ayları bulunur, buna bu yılın birikimli tutarı eklenir. 6 aylık rapor için, milyon TL:
Örnek
Her çeyrekte 40 Mn TL kâr eden ve kârı yıldan yıla değişmeyen bir şirket:
| Rapor | Birikimli net kâr | Son 12 ay net kâr |
|---|---|---|
| 3 aylık | 40 Mn TL | 160 Mn TL |
| 6 aylık | 80 Mn TL | 160 Mn TL |
| 9 aylık | 120 Mn TL | 160 Mn TL |
| Yıllık | 160 Mn TL | 160 Mn TL |
Birikimli rakam yıl içinde 40’tan 160’a tırmanır, son 12 ay ise her dönemde 160 Mn TL’dir. Piyasa değeri 1.000 Mn TL ise birikimli kârla hesaplanan F/K ilk çeyrekte 25 çıkar; son 12 ayla hesaplanan F/K bütün yıl boyunca 6,25 kalır.
Nasıl yorumlanır
- Her dönem bir tam yılı kapsar. Mevsimsel şirketlerde zayıf ya da güçlü bir çeyrek, yıllık rakam gibi okunmaz.
- Yıl sonunu beklemeden günceldir. Son 12 ay her çeyrek yenilenir ve en son raporun bilgisini taşır.
- Akış kalemlerine uygulanır. Satış, kâr ve FAVÖK gibi süre boyunca biriken kalemler son 12 aya çevrilir; bilanço kalemleri son raporun değeriyle kullanılır.
Dikkat
- Tek seferlik bir kâr ya da zarar dört çeyrek boyunca son 12 ayın içinde kalır, sonra hesaptan çıkar.
- Geçen yılın aynı dönemine ait rapor yoksa son 12 ay kurulamaz; yeni halka arz olmuş şirketlerde bu sık görülür.
- Satın alma ya da birleşme olan yılda son 12 ay, eski ve yeni şirket yapısını karıştırır.
Finemar'da bu sayı
Gelir tablosu kalemleri birikimli raporlandığı için son 12 ay, bu dönemin birikimli tutarına geçen yılın yıllık tutarı eklenip geçen yılın aynı dönemi düşülerek kurulur; yıl sonu döneminde yıllık tutar olduğu gibi alınır. Enflasyon muhasebesi uygulayan şirketlerde geçen yılın iki tutarı önce TÜFE ile bu dönemin parasına çevrilir, sonra toplanır. F/K, FD/FAVÖK, PD/Satış, özkaynak ve aktif kârlılığı ile hisse başına kâr son 12 ayın tutarlarıyla hesaplanır; özkaynak, borç ve nakit gibi bilanço kalemlerinde son dönemin değeri kullanılır. Bankalarda, sigorta şirketlerinde ve diğer finans kurumlarında da net kâr aynı yöntemle son 12 aya çevrilir.
Derinlemesine
Tek çeyreğin değeri
Birikimli rakamdan tek bir çeyreği ayırmak için bir önceki raporun birikimli tutarı düşülür: 9 aylık kârdan 6 aylık kâr çıkarılınca üçüncü çeyreğin kârı kalır. Son 12 ay eğilimi yumuşatırken tek çeyrek değeri son gelişmeyi keskin gösterir. Rasyo Analizi’ndeki çeyreklik marjlar bu yolla hesaplanır.
Yıllığa tamamlamaktan farkı
Bazı hesaplarda birikimli rakam dönem uzunluğuna göre yıla tamamlanır: 6 aylık kâr ikiyle çarpılır. Bu yöntem mevsimselliği yok sayar; satışları yılın ikinci yarısında yoğunlaşan bir şirketin yıllık kârını olduğundan düşük gösterir. Son 12 ay ise yalnız gerçekleşmiş rakamlarla çalışır.
Enflasyon muhasebesi ve para tarihi
Enflasyon muhasebesinde her rapor kendi tarihinin satın alma gücüyle yazılır. Geçen yılın rakamları bu yılınkilerle toplanacaksa önce aynı tarihin parasına çevrilmeleri gerekir; aksi halde farklı değerdeki liralar toplanmış olur ve son 12 ay gerçek tutarından sapar.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.