Wiki›Oranlar ve Değerleme
FD/FAVÖK
FD/FAVÖK, firma değerinin son 12 aylık FAVÖK'e oranıdır. Şirketin tamamının, borçlarıyla birlikte, faaliyet kârının kaç katına fiyatlandığını gösterir; borç yapısı farklı şirketleri kıyaslamada F/K'yı tamamlar.
Bir fırını devralmayı düşünen kişi, satıcıya ödeyeceği paranın yanında fırının bankaya olan borcunu da hesaba katar. Karşılığında fırının bir yılda ürettiği işletme kârına bakar. FD/FAVÖK bu iki tutarı oranlar: şirketin tamamı, işin bir yılda ürettiği kârın kaç katına fiyatlanıyor?
Nasıl hesaplanır
Firma değeri, piyasa değerine net borcun eklenmesiyle bulunur. FAVÖK faiz, vergi ve amortismandan önceki faaliyet kârıdır; borç verenlerle ortakların birlikte paylaştığı kârdır. Oranın iki tarafı da aynı kesimi kapsadığı için sonuç, şirketin borçla mı özkaynakla mı finanse edildiğinden büyük ölçüde bağımsızdır.
Örnek
İşi aynı FAVÖK’ü üreten, piyasa değeri de aynı olan iki şirket:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Piyasa değeri | 1.000 Mn TL | 1.000 Mn TL |
| Net borç | 0 Mn TL | 1.000 Mn TL |
| Firma değeri | 1.000 Mn TL | 2.000 Mn TL |
| Son 12 ayın FAVÖK’ü | 200 Mn TL | 200 Mn TL |
| FD/FAVÖK | 5 | 10 |
Yalnız piyasa değerine bakılınca iki şirket aynı fiyatlı görünür. B’yi devralan ise hisselerin yanında 1.000 Mn TL net borcu da üstlenir; FD/FAVÖK bu farkı yakalar ve B’nin işinin A’nınkinin iki katı fiyatla değerlendiğini gösterir.
Nasıl yorumlanır
- Düşük FD/FAVÖK, piyasanın şirketin faaliyet kârına az değer biçtiğini gösterir. Sebep büyüme beklentisinin zayıf olması, kârın kalıcı görülmemesi ya da sektördeki risk olabilir.
- Yüksek FD/FAVÖK, piyasanın faaliyet kârının büyümesini beklediğini gösterir.
- Borçlu ve borçsuz şirketi aynı terazide tartar. Faiz FAVÖK’ten düşülmediği, borç da firma değerine eklendiği için finansman tercihi kıyası bozmaz.
- Kıyas aynı sektör içinde anlamlıdır. Yatırım yoğun sektörlerde amortisman büyük olduğu için FAVÖK net kârın çok üstündedir; bu sektörlerin olağan FD/FAVÖK düzeyi farklıdır.
Dikkat
- FAVÖK sıfır ya da eksiyse oran hesaplanmaz.
- Nakdi borcundan çok fazla olan şirkette firma değeri küçülür, hatta eksiye düşebilir; oran bu durumda anlamını yitirir.
- Bankalarda, sigorta şirketlerinde ve diğer finans kurumlarında FAVÖK ve firma değeri anlamlı değildir; bu şirketlerde PD/DD ve F/K öne çıkar.
- FAVÖK tanımı kaynaktan kaynağa değişebilir. Diğer faaliyet gelir ve giderlerinin dahil edilip edilmemesi oranı belirgin biçimde oynatır.
Finemar'da bu sayı
Firma değeri son 12 ayın FAVÖK’üne bölünür; firma değeri piyasa değerine net borç eklenerek bulunur. FAVÖK brüt kârdan pazarlama, genel yönetim ve Ar-Ge giderleri düşülüp amortisman eklenerek hesaplanır, diğer faaliyet gelir ve giderleri dahil edilmez. FAVÖK ya da firma değeri sıfır veya eksiyse oran boş bırakılır; net nakdi piyasa değerini aşan şirketler böylece sektör ortancasını bozmaz. Bankalarda, sigorta şirketlerinde ve diğer finans kurumlarında FD/FAVÖK hesaplanmaz; sektör sayfasında bu sektörlerin tablosunda FD/FAVÖK ve PD/Satış yerine ROA gösterilir.
Derinlemesine
F/K ile farkı
F/K, faiz ve vergi sonrası kârı ortakların payıyla kıyaslar; borç yükü ve vergi teşvikleri oranı oynatır. FD/FAVÖK bu farkları ayıklar ve şirket satın almalarında en sık başvurulan çarpanlardan biridir. İki oran birbirini tamamlar: FD/FAVÖK işin fiyatını, F/K ortaklara kalan kârın fiyatını ölçer.
Net borç/FAVÖK ile ilişkisi
Firma değeri piyasa değeri ile net borcun toplamı olduğu için FD/FAVÖK de iki parçaya ayrılır: piyasa değerinin FAVÖK’e oranı ile net borç/FAVÖK’ün toplamı. Net borç/FAVÖK’ü 3 olan bir şirketin FD/FAVÖK’ü 8 ise çarpanın 3’ü borçtan gelir.
Yatırım harcaması
FAVÖK, makine ve tesislerin yenilenme ihtiyacını hesaba katmaz. Sürekli yüksek yatırım yapması gereken şirkette FAVÖK’ün önemli kısmı yatırıma gider; bu şirketlerde firma değerinin serbest nakit akışına oranı daha temkinli bir ölçü sunar.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.