Wiki›Oranlar ve Değerleme
Hisse Başına Kâr
Hisse başına kâr, şirketin son 12 aydaki net kârının pay sayısına bölünmesiyle bulunur ve tek bir paya düşen kârı gösterir. Hisse fiyatının bu tutara bölünmesi F/K oranını verir.
Bir dükkânın yıllık kârı 100 bin TL ise ve dükkân dört ortak arasında eşit bölünmüşse, her ortağın payına 25 bin TL düşer. Hisse başına kâr aynı hesabı borsadaki şirkete uygular: şirketin kârı, bütün paylar arasında eşit bölünür.
Nasıl hesaplanır
Formüldeki net kâr, ana ortaklığa düşen kârdır; bağlı ortaklıklarda başka ortaklara ait olan kâr düşülür. Hisse fiyatı bu tutara bölündüğünde F/K oranı elde edilir.
Örnek
Kârı artan ama yeni pay çıkaran bir şirket:
| Geçen yıl | Bu yıl | |
|---|---|---|
| Net kâr | 100 Mn TL | 120 Mn TL |
| Pay sayısı | 50 milyon | 75 milyon |
| Hisse başına kâr | 2,00 TL | 1,60 TL |
Toplam kâr yüzde 20 arttı, ama şirket bu sürede bedelli sermaye artırımıyla 25 milyon yeni pay çıkardı. Kâr daha çok paya bölündüğü için her paya düşen kâr yüzde 20 azaldı.
Bedelsiz artırımda ise şirkete para girmez; yalnız pay sayısı artar. Bu durumda geçmiş dönemin hisse başına kârı aynı oranla bölünerek kıyaslanır: yüzde 50 bedelsizden sonra geçen yılın 2,00 TL’si 1,33 TL’ye düzeltilir.
Nasıl yorumlanır
- Ortağın payına düşen kârdır. Toplam kâr artarken pay sayısı daha hızlı artıyorsa, her paya düşen kâr küçülür.
- Eğilim, tek değerden çok şey anlatır. Hisse başına kârın yıllar içinde istikrarla artması, kâr büyümesinin ortaklara yansıdığını gösterir.
- Şirketler arasında doğrudan kıyaslanmaz. Hisse başına kârı 5 TL olan şirket, 1 TL olandan daha kârlı demek değildir; tutar pay sayısına ve fiyat düzeyine bağlıdır. Kıyas F/K gibi fiyata oranlanmış ölçülerle yapılır.
Dikkat
- Tek seferlik bir kâr (arsa satışı, ertelenmiş vergi geliri gibi) hisse başına kârı geçici olarak yükseltir.
- Sermaye artırımından sonra geçmiş dönemlerle kıyas yapılırken pay sayısındaki değişim hesaba katılır.
- Yüksek enflasyon dönemlerinde kâr kalemleri şişebilir; nominal artış, ortağın payına düşen değerin gerçekten büyüdüğünü göstermeyebilir.
Finemar'da bu sayı
Son 12 ayın ana ortaklığa düşen net kârı ödenmiş sermayeye bölünür; bir payın nominal değeri 1 TL kabul edildiği için ödenmiş sermaye pay sayısı yerine geçer. Gelir tablosundaki hazır hisse başına kazanç satırı tam sayıya yuvarlanmış geldiği için kullanılmaz. Her dönem kendi bilançosundaki sermayeye bölündüğünden, bedelsiz sermaye artırımının yapıldığı dönemde seri kâr değişmese de düşer. Rasyo Analizi’nin Oranlar görünümündeki tabloda kârlılık oranları arasında dönem dönem görünür; bankalarda ve diğer finans kurumlarında bu satır hesaplanmaz.
Derinlemesine
Seyreltilmiş hisse başına kâr
Şirketin paya dönüştürülebilir tahvili ya da çalışanlara verilmiş pay opsiyonu varsa, bunlar ileride yeni pay olarak dolaşıma girebilir. Seyreltilmiş hisse başına kâr, bu olası payları da paydaya ekleyerek hesaplanır. Böyle araçları olmayan şirkette iki değer aynıdır.
Ağırlıklı ortalama pay sayısı
Şirketlerin finansal raporlarında payda, dönem içindeki ağırlıklı ortalama pay sayısıdır: yılın ortasında çıkarılan yeni paylar yalnız dolaşımda kaldıkları süre kadar sayılır. Dönem sonu pay sayısıyla yapılan hesap bu yüzden rapordaki değerden biraz ayrışabilir.
Kâr payıyla ilişkisi
Hisse başına kârın ne kadarının ortaklara nakit olarak dağıtıldığını dağıtım oranı gösterir. Hisse başına 2 TL kâr eden ve 0,60 TL kâr payı ödeyen şirketin dağıtım oranı yüzde 30’dur; kalan kısım şirkette kalarak büyümeyi finanse eder.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.