Wiki›Oranlar ve Değerleme
Net Borç/FAVÖK
Net borç/FAVÖK, şirketin net borcunun son 12 ayda ürettiği FAVÖK'ün kaç katı olduğunu gösterir. Borcun, faaliyetin bir yıllık kâr gücüne göre ne kadar ağır olduğunu ölçen en yaygın borçluluk oranıdır.
Yılda 400 bin TL kazanan bir aile 600 bin TL borçluysa, gelirinin tamamını ayırsa borcu bir buçuk yılda kapatır. Aynı borç yılda 120 bin TL kazanan bir aile için beş yıllık yüktür. Net borç/FAVÖK bu kıyası şirketler için yapar: net borç, faaliyetin bir yılda ürettiği kârın kaç katıdır?
Nasıl hesaplanır
Sonuç kat olarak okunur (2,5 kat gibi). Net borç bilanço gününün tutarı, FAVÖK ise bir yıllık akıştır; bu yüzden yıl içindeki bilançolarda FAVÖK son 12 aya tamamlanır. Net borç eksiyse, yani şirket net nakit pozisyonundaysa oran eksi çıkar. FAVÖK sıfır ya da eksiyse oranın anlamı kalmaz.
Örnek
Net borcu aynı, kâr gücü farklı iki şirket:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Net borç | 600 Mn TL | 600 Mn TL |
| Son 12 ayın FAVÖK’ü | 400 Mn TL | 120 Mn TL |
| Net borç/FAVÖK | 1,5 | 5,0 |
İki şirketin borcu aynıdır, ama A bu borcu bugünkü FAVÖK’üyle bir buçuk yılda, B beş yılda karşılayabilir. Faizler yükseldiğinde ya da kâr düştüğünde B’nin borcu çok daha hızlı baskı yaratır.
Nasıl yorumlanır
- Borcun kaç yıllık kâra denk geldiğini gösterir. FAVÖK’ün tamamı borca ayrılsa borcun kaç yılda kapanacağının kaba bir ölçüsüdür.
- Düşük oran manevra alanı demektir. Yeni yatırım ya da kötü bir yıl için borçlanma kapasitesi kalmıştır.
- Kabul edilen düzey sektöre göre değişir. Nakit akışı istikrarlı enerji ve altyapı şirketleri daha yüksek oranla çalışabilir; döngüsel sektörlerde aynı oran daha risklidir.
- Kredi sözleşmelerinde sık kullanılır. Borç verenler bu orana üst sınır koyabilir; sınırın aşılması yeni borçlanmayı zorlaştırır.
Dikkat
- FAVÖK nakit akışı değildir: vergi, faiz, yatırım harcaması ve işletme sermayesi ihtiyacı önce karşılanır; borcun gerçek kapanma süresi orandan uzundur.
- Kâr bir dönem sert düşerse oran borç değişmeden yükselir; tek bir dönemin değeri yerine seyrine bakılır.
- Döviz borcu olan şirkette kur artışı net borcu hemen büyütür, FAVÖK’e yansıması ise zaman alır.
- Bankalarda ve sigorta şirketlerinde net borç ve FAVÖK anlamlı olmadığı için oran kullanılmaz.
Finemar'da bu sayı
Net borç, son bilançodaki kısa ve uzun vadeli finansal borçlardan nakit ve nakit benzerleri ile finansal yatırımlar düşülerek bulunur; FAVÖK son 12 ayın FAVÖK’üdür ve diğer faaliyet gelir ve giderlerini içermez. Oran, Özet Analiz’in Temel panelindeki Borçluluk ve Likidite kartında verilir: 1,5 ve altı “Borç kontrollü”, 3 ve üstü “Borç yüksek”, arası “Orta” olarak etiketlenir ve değer 0 ile 5 kat arasındaki bir cetvelde gösterilir. Net borç eksiyse kart şirketi net nakit pozisyonunda gösterir ve cetvelde değer sıfıra oturur. FAVÖK sıfır ya da eksiyse oran hesaplanmaz. Bankalarda ve diğer finans kurumlarında bu kartın yerine sermaye yapısı kartı gelir.
Derinlemesine
Faiz karşılama oranıyla birlikte
Net borç/FAVÖK borcun büyüklüğünü, faiz karşılama oranı (faaliyet kârının faiz giderine oranı) ise bugünkü faiz yükünün ne kadar rahat taşındığını ölçer. Faizlerin yüksek olduğu dönemlerde aynı net borç/FAVÖK daha ağır bir faiz yüküne karşılık gelir; iki oran birlikte okunur.
Net borç/özkaynak
Borcu kâra değil özkaynağa göre ölçen oran da yaygındır. Kârı geçici olarak düşen ama varlık tabanı güçlü şirketlerde net borç/özkaynak daha istikrarlı bir tablo verir; FAVÖK’e dayanan oran ise borcun kâr gücüyle ödenebilirliğini gösterir. İki oran birbirini tamamlar.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.