Wiki›Finansal Tablolar
Finansal Borçlar
Finansal borçlar, şirketin bankalardan ve sermaye piyasasından faizle sağladığı kısa ve uzun vadeli borçlardır. Net borç, firma değeri ve borçluluk oranları bu kalemden türer; tedarikçilere olan ticari borçlar bu tanıma girmez.
Bir ailenin bakkala olan veresiye borcu ile bankadan çektiği konut kredisi aynı şey değildir: ilki alışverişin olağan akışında kapanır, ikincisi faiz işler ve vadesinde ödenmek zorundadır. Şirket bilançosunda da faiz taşıyan borçlar finansal borç olarak ayrı yazılır.
Tablodaki yeri
Finansal borçlar bilançonun kaynaklar tarafında, hem kısa vadeli hem uzun vadeli yükümlülüklerin içinde ayrı bir satırdır. Banka kredileri, çıkarılmış tahvil ve bonolar ile kiralama işlemlerinden doğan yükümlülükler bu satırda toplanır. Tutarlar milyon TL:
Nasıl hesaplanır
Uzun vadeli kredinin bir yıl içinde ödenecek taksitleri kısa vadeli borçlara aktarılır; kısa vadeli satır, yeni çekilen kısa krediler ile yaklaşan taksitlerin toplamıdır.
Örnek
Borcu aynı, vadesi farklı iki şirket:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Kısa vadeli finansal borç | 100 Mn TL | 600 Mn TL |
| Uzun vadeli finansal borç | 500 Mn TL | 0 |
| Finansal borç | 600 Mn TL | 600 Mn TL |
| Nakit | 150 Mn TL | 150 Mn TL |
B’nin borcunun tamamı bir yıl içinde ödenecek; elindeki nakit bunun ancak dörtte birini karşılıyor, kalanı faaliyetten kazanılmalı ya da yeni borçla çevrilmeli. A’nın bir yıl içinde ödeyeceği borç nakdinin altında kalıyor. Toplam borç aynı olsa da vade yapısı riski değiştirir.
Neden önemli
- Faiz yükünü belirler. Faiz giderinin büyüklüğü ve faaliyet kârını ne kadar eriteceği finansal borca bağlıdır.
- Firma değerinin parçasıdır. Firma değeri piyasa değerine net borç eklenerek bulunur; FD/FAVÖK ve net borç/FAVÖK bu kalemden türer.
- Vade riskini gösterir. Kısa vadeli borcun ağırlığı, şirketin yakın dönemde yeniden borçlanma ihtiyacını gösterir.
Dikkat
- Tedarikçiye olan ticari borç, çalışanlar için ayrılan karşılıklar ve ertelenmiş vergi faiz taşımaz; finansal borç sayılmaz.
- Diğer finansal yükümlülükler (türev araçlar gibi borçlanma niteliği taşımayan kalemler) finansal borca katılmaz.
- Döviz cinsinden borcun TL karşılığı kur yükseldikçe büyür; borcun para birimi dipnotlardan izlenir.
Finemar'da bu sayı
Finansal borç, bilançodaki Finansal Borçlar satırlarından okunur: kısa vadeli olan Kısa Vadeli Yükümlülükler bölümünden, uzun vadeli olan Uzun Vadeli Yükümlülükler bölümünden alınır; Diğer Finansal Yükümlülükler satırı dahil edilmez. BIST Hisseler tablosunda KV Fin. Borç(Mn), UV Fin. Borç(Mn), ikisinin toplamı Fin. Borç(Mn) ve nakit ile finansal yatırımlar düşülmüş Net Borç(Mn) sütunları bulunur; Kısa Borç(%) kısa vadeli finansal borcun toplam varlıklara oranıdır.
Firma değerine net borç eklenir ve FD/FAVÖK bu tutarla hesaplanır. Rasyo Analizi’ndeki Finansal Borç Oranı toplam finansal borcun toplam varlıklara oranıdır; Kapsamlı Rapor’un Finansal Sağlık bölümü de borç kriterlerinde aynı satırları kullanır. Bankalarda ve diğer finans kurumlarında finansal borç ve net borç gösterilmez.
Derinlemesine
Net borç ve net nakit
Finansal borçtan nakit ve finansal yatırımlar düşüldüğünde net borç bulunur. Sonuç eksiyse şirketin elindeki nakit borcundan fazladır; bu duruma net nakit pozisyonu denir. Net borç, şirket bugün bütün borcunu elindeki nakitle kapatsa geriye kalacak yükü gösterir.
Kiralama yükümlülükleri
TFRS 16’dan bu yana uzun süreli kira sözleşmeleri bilançoda borç olarak gösterilir. Mağaza ağı geniş perakendecilerde ya da uçak kiralayan havayollarında finansal borcun önemli bir kısmı bankaya değil, kiraya verene olan yükümlülüktür.
Vade ve para birimi dağılımı
Finansal borçların hangi bankadan, hangi vadede ve hangi para biriminde alındığı finansal tablo dipnotlarında verilir. Gelirinin önemli kısmı döviz olan ihracatçı için döviz borcu doğal bir denge oluşturur; geliri TL olan şirket için ise kur riski taşır.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.