Wiki›Finansal Tablolar
Bilanço Dönemleri
Şirketler finansal tablolarını yılda dört kez, 3, 6, 9 ve 12 aylık dönemler halinde açıklar. Gelir tablosu yıl başından itibaren birikerek raporlandığı için tek bir çeyreği ve son 12 ayı görmek ayrı bir hesap ister.
Bir dükkânın satış defteri her çeyrekte sıfırlanmaz; Mart sonunda üç aylık, Haziran sonunda altı aylık toplamı gösterir. Gelir tablosu da böyle tutulur. Bilanço ise defter değil fotoğraftır: dönemin son günündeki varlıkları ve borçları gösterir.
Dönemler nasıl işler
Borsa şirketleri finansal tablolarını yılda dört kez KAP’ta yayımlar: 3 aylık (Mart), 6 aylık (Haziran), 9 aylık (Eylül) ve yıllık (Aralık). Dönem “yıl/ay” biçiminde yazılır; 2024/9, Eylül 2024 sonunda biten dönemdir.
- Bilanço bir andır: Haziran bilançosu, 30 Haziran’daki varlıkların, borçların ve özkaynağın fotoğrafıdır.
- Gelir tablosu ve nakit akış tablosu bir süredir, yıl başından itibaren birikir: Haziran sütunundaki satış, altı ayın toplamıdır.
Nasıl hesaplanır
Birikimli tutardan iki sayı türetilir:
İlk çeyrekte birikimli tutar zaten tek çeyrektir; yıl sonunda ise zaten son 12 aydır.
Örnek
Bir şirketin bir yıldaki satışları, milyon TL:
| Dönem | Birikimli | Tek çeyrek |
|---|---|---|
| 3 aylık | 100 | 100 |
| 6 aylık | 220 | 120 |
| 9 aylık | 350 | 130 |
| Yıllık | 500 | 150 |
Birikimli sütun her çeyrek büyür; asıl hareket tek çeyrekte görülür. Ertesi yılın ilk çeyreğinde satış 130 milyon TL olursa son 12 ay şöyle kurulur:
Sonuç, son dört çeyreğin toplamıdır: 120 + 130 + 150 + 130.
Neden önemli
- Yanlış büyüme okumasını önler. Birikimli sütunlarda Haziran’ın Mart’tan büyük olması büyüme anlamına gelmez.
- Oranlar yıllık kâr ister. F/K gibi oranlar on iki aylık kârla kurulur; son 12 ay, yıl sonunu beklemeden güncel yıllık tabloyu verir.
- Mevsim etkisini ayıklar. Çeyrek, geçen yılın aynı çeyreğiyle kıyaslanınca mevsimsel dalgalanma sonuca karışmaz.
Dikkat
- Birikimli görünümde ilk çeyrek, önceki yıl sonundan hep küçüktür; bu bir düşüş değil, dönemin kısalığıdır.
- Yeni halka arz olan şirkette geçen yılın aynı dönemi yoksa son 12 ay kurulamaz.
- Enflasyon muhasebesi uygulayan şirkette farklı tarihlerin tutarları aynı paraya getirilmeden birbirinden çıkarılmaz.
Finemar'da bu sayı
Finansallar sekmesinde her dönem “yıl/ay” başlıklı bir sütundur, en yeni dönem soldadır. Gelir tablosu ve nakit akışı varsayılan olarak birikimli gösterilir; Veri Gösterimi seçicisinde Çeyreklik (Sadece o 3 Ay) seçilince her dönemden aynı yılın önceki döneminin birikimli tutarı çıkarılır. Dolar görünümünde her sütun kendi dönem sonu kuruyla çevrilir.
F/K, özkaynak kârlılığı ve FD/FAVÖK gibi oranlarda gelir tablosu kalemleri son 12 aya çevrilir; enflasyon muhasebesi uygulayan şirkette geçen yılın tutarları önce TÜFE ile bu dönemin parasına getirilir. Rasyo Analizi’nde marjlar birikimli tutarlarla, adında “(Çeyreklik)” geçen satırlar tek çeyrekle hesaplanır.
Derinlemesine
Dördüncü çeyrek nereden gelir
Yıllık rapor bağımsız denetimden, 6 aylık rapor sınırlı denetimden geçer; 3 ve 9 aylık raporlar çoğunlukla denetimsizdir. Ara dönem raporları çoğu zaman son üç ayı ayrı bir sütunda da verir, yıllık raporda böyle bir sütun genellikle yoktur. Dördüncü çeyrek, yıllık tutardan 9 aylık tutar çıkarılarak bulunur.
Yıl sonu denetimiyle gelen düzeltmeler (karşılıklar, değer düşüklükleri) bu çeyreğe yığıldığından dördüncü çeyrek daha oynak görünebilir. Hesap yılı takvim yılından farklı olan şirketlerde (spor kulüpleri gibi) yıllık dönem Aralık dışında bir ayda kapanır.
Son 12 ayın kayan penceresi
Son 12 ay her yeni raporda bir çeyrek ileri kayar: yeni çeyrek eklenir, geçen yılın aynı çeyreği çıkar. Tek seferlik bir kâr ya da zarar bu yüzden dört rapor boyunca son 12 ayın içinde kalır ve ancak beşinci raporda hesaptan düşer.
Akış ile stok aynı orana girdiğinde
Stok devir hızı gibi oranlarda pay on iki aylık bir akış, payda ise tek bir günün bilançosudur. Yıl içinde büyüyen şirkette bu uyumsuzluk oranı şişirdiği için payda, bugünkü bilanço ile bir yıl önceki bilançonun ortalaması olarak alınır. Finemar’ın Rasyo Analizi’ndeki devir hızları da bu ortalamayla hesaplanır.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.