Wiki›Oranlar ve Değerleme
F/K Oranı
F/K, hisse fiyatının hisse başına düşen yıllık net kâra oranıdır. Şirket bugünkü kârını aynen korursa piyasa değerini kaç yılda kazanacağını kabaca gösterir. Düşük olması tek başına ucuzluk anlamına gelmez.
Yılda 100 bin TL kâr eden bir dükkân 1 milyon TL’ye satılıyorsa, kâr hiç değişmediği sürece alıcı ödediği parayı on yılda geri kazanır. F/K bu “kaç yıl” sorusunun borsadaki karşılığıdır: dükkânın yerinde şirket, satış fiyatının yerinde piyasa değeri durur.
Nasıl hesaplanır
İki yazım aynı sonucu verir. Piyasa değeri hisse fiyatı ile toplam pay sayısının çarpımı, hisse başına kâr da net kârın aynı pay sayısına bölümüdür; pay sayısı iki yazımda da sadeleşir.
Örnek
Piyasa değeri aynı olan iki şirket:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Piyasa değeri | 1.000 Mn TL | 1.000 Mn TL |
| Son 12 ayın net kârı | 100 Mn TL | 50 Mn TL |
| F/K | 10 | 20 |
Piyasa, B’nin her 1 TL’lik kârına A’nınkinin iki katı fiyat biçiyor. Bu fark B’nin daha hızlı büyüyeceği beklentisinden de, A’nın kârının kalıcı görülmemesinden de doğabilir; F/K hangisinin doğru olduğunu tek başına söylemez.
Oran yalnız fiyatla değil, kârla da değişir. A’nın kârı yarıya inerse fiyat yerinde dursa bile F/K 20’ye çıkar: hisse ucuzlamadan pahalanmış görünür.
Nasıl yorumlanır
- Düşük F/K, piyasanın şirketin kârına az değer biçtiğini gösterir. Sebep kârın kalıcı görülmemesi, borç yükü ya da sektördeki risk olabilir.
- Yüksek F/K, piyasanın kârın büyümesini beklediğini gösterir. Beklenen büyüme gelmezse fiyatın bu beklentiyi taşıması zorlaşır.
- Kıyas aynı sektör içinde anlamlıdır. Sektörlerin olağan F/K düzeyi farklıdır; bir sanayi şirketini bir yazılım şirketiyle aynı ölçüyle kıyaslamak yanıltıcı olur.
- Tek değer yerine eğilime bakılır. Aynı şirketin F/K’sının yıllar içindeki seyri, tek bir dönemin değerinden daha çok şey anlatır.
Dikkat
- Şirket zarar ediyorsa F/K hesaplanmaz; tabloda boş görünür.
- Tek seferlik bir kâr (arsa satışı, ertelenmiş vergi geliri gibi) F/K’yı geçici olarak düşürür.
- Yüksek enflasyon dönemlerinde kâr kalemleri şişebilir; geçmiş yıllarla kıyaslarken bu etki hesaba katılmalıdır.
Finemar'da bu sayı
Piyasa değeri, son 12 ayın ana ortaklığa düşen net kârına bölünür; azınlık paylarına ait kâr paydaya girmez. Gelir tablosu yıl içinde birikimli raporlandığı için son 12 ay, son dört çeyreğin toplamı olarak kurulur. Net kâr sıfır ya da eksiyse F/K boş bırakılır. Sektör kıyaslarında ortalama değil ortanca kullanılır; birkaç uç şirket sonucu çarpıtmasın diye.
Derinlemesine
Kazanç getirisi
F/K’nın tersi, yani hisse başına kârın fiyata oranıdır. F/K’sı 10 olan hissenin kazanç getirisi yüzde 10’dur; bu haliyle faiz oranlarıyla yan yana konabilir. Faizlerin yüksek olduğu dönemlerde düşük kazanç getirisi sunan hisselerin çekiciliği azalır.
PEG oranı
F/K’yı yıllık kâr büyümesine böler. F/K’sı 20 olup kârını yılda yüzde 40 büyüten şirketin PEG’i 0,5’tir; aynı F/K ile hiç büyümeyen bir şirketten çok farklı okunur. Büyüme tahmini belirsiz olduğu için PEG tek başına karar ölçütü olarak kullanılmaz.
Enflasyon muhasebesi
2023 yıl sonundan beri bilançolar enflasyona göre düzeltiliyor. Parasal kalemlerden doğan kazanç ya da kayıp net kârı oynatabildiği için F/K’yı birkaç çeyreklik eğilimle birlikte okumak daha sağlıklıdır.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.