Wiki›Oranlar ve Değerleme
Net Borç
Net borç, şirketin faizli finansal borçlarından nakit ve nakde yakın finansal yatırımları düşünce kalan tutardır. Borcun gerçek ağırlığını gösterir; sonuç eksiyse şirketin nakdi borcunu aşar ve şirket net nakit pozisyonundadır.
Bankaya 500 bin TL kredi borcu olan ama hesabında 200 bin TL duran birinin gerçek borç yükü 300 bin TL’dir; isterse elindeki parayla borcun bir kısmını hemen kapatabilir. Net borç bu hesabı şirket için yapar: faizli borçlardan, borcu kapatmaya hazır nakit ve benzeri varlıklar düşülür.
Nasıl hesaplanır
Banka kredileri, çıkarılan tahviller ve kiralama yükümlülükleri finansal borç sayılır; tedarikçiye olan ticari borç ve vergi borcu faizsiz olduğu için hesaba girmez. Tutarlar milyon TL:
Sonuç eksi çıkarsa şirketin nakdi borcundan fazladır; bu duruma net nakit denir.
Örnek
Piyasa değeri aynı, borç yapısı farklı iki şirket:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Finansal borçlar | 800 Mn TL | 200 Mn TL |
| Nakit ve finansal yatırımlar | 300 Mn TL | 500 Mn TL |
| Net borç | 500 Mn TL | −300 Mn TL |
| Piyasa değeri | 1.000 Mn TL | 1.000 Mn TL |
| Firma değeri | 1.500 Mn TL | 700 Mn TL |
A’yı bütünüyle satın alan, hisselerin yanında 500 Mn TL net borcu da üstlenir; B’yi alan ise kasada 300 Mn TL fazla nakit bulur. Net borç bu yüzden firma değerinin hesabına girer.
Nasıl yorumlanır
- Borcun gerçek ağırlığını gösterir. Yüksek brüt borç, kasada benzer büyüklükte nakit varsa tek başına risk anlamına gelmez.
- Kâr gücüyle birlikte okunur. Aynı tutar büyük bir şirket için hafif, küçük biri için ağırdır; net borç FAVÖK’e ve özkaynağa göre değerlendirilir.
- Net nakit esneklik sağlar. Net nakdi olan şirket yatırımını borçlanmadan finanse edebilir ve faiz artışlarından daha az etkilenir.
- Seyir izlenir. Net borcun hızla büyümesi, faaliyetin yatırımları ya da temettüyü karşılamaya yetmediğine işaret edebilir.
Dikkat
- Net borç bilanço gününün fotoğrafıdır; dönem sonunda tahsilatı hızlandıran ya da ödemeyi erteleyen şirket o gün daha az borçlu görünebilir.
- Döviz cinsinden borç kur yükseldiğinde TL karşılığı büyür; nakit TL ağırlıklıysa net borç kâğıt üzerinde hızla artar.
- Bankalarda ve sigorta şirketlerinde borç işin hammaddesidir; net borç bu şirketler için anlamlı değildir.
Finemar'da bu sayı
Son bilançodaki kısa ve uzun vadeli finansal borçların toplamından nakit ve nakit benzerleri ile dönen varlıklardaki finansal yatırımlar düşülür. Borçlar, yükümlülükler bölümündeki iki Finansal Borçlar satırından okunur; Diğer Finansal Yükümlülükler kalemi borca eklenmez. Sonuç BIST Hisseler tablosunda Net Borç(Mn) sütununda milyon TL olarak yer alır, borcun bileşenleri KV Fin. Borç(Mn), UV Fin. Borç(Mn) ve Fin. Borç(Mn) sütunlarındadır. Eksi değer net nakit demektir; Özet Analiz bu durumda şirketi net nakit pozisyonunda gösterir. Firma değeri, piyasa değerine bu net borç eklenerek bulunur. Kapsamlı Rapor’un Finansal Sağlık bölümündeki Net Nakit Pozisyonu ölçütü ise finansal yatırımları düşmez, yalnız nakit ve nakit benzerlerini kullanır. Bankalarda, sigorta şirketlerinde ve diğer finans kurumlarında net borç hesaplanmaz.
Derinlemesine
Net borç ve firma değeri
Firma değeri, şirketi bütünüyle satın alacak birinin ödeyeceği toplam bedeli tahmin eder: hisselerin piyasa değerine üstlenilecek net borç eklenir. Net nakdi olan şirketin firma değeri piyasa değerinden küçüktür. Net nakit piyasa değerini aşarsa firma değeri eksiye düşer ve firma değerine dayanan oranlar anlamını yitirir.
Kiralama yükümlülükleri
TFRS 16 standardıyla kiralanan mağaza, uçak ve araçların ileriye dönük kira ödemeleri bilançoda borç olarak gösterilir. Kiralama yoğun sektörlerde (perakende, havacılık) net borç bu yüzden standart öncesine göre belirgin biçimde yüksek görünür; eski yıllarla kıyaslarken bu kırılma hesaba katılır.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.