Wiki›Oranlar ve Değerleme
Piyasa Değeri
Piyasa değeri, bir şirketin bütün paylarının borsadaki fiyatla toplam değeridir. Hisse fiyatı ile pay sayısının çarpımıdır; şirketin büyüklüğünü gösterir ve F/K, PD/DD gibi çarpanların payını oluşturur.
Bir apartmanda 20 daire varsa ve son satılan daire 5 milyon TL’ye el değiştirdiyse, apartmanın tamamı bu fiyattan 100 milyon TL eder. Piyasa değeri aynı hesabı şirkete uygular: hissenin son fiyatı, şirketin bütün paylarına uygulanır.
Nasıl hesaplanır
Toplam pay sayısı, borsada işlem gören ve görmeyen bütün payları kapsar. Borsa İstanbul’daki şirketlerde bir payın nominal değeri genellikle 1 TL olduğu için ödenmiş sermaye tutarı pay sayısına eşittir: 500 milyon TL ödenmiş sermayeli bir şirketin 500 milyon payı vardır.
Örnek
Hisse fiyatları çok farklı iki şirket:
| Şirket A | Şirket B | |
|---|---|---|
| Hisse fiyatı | 200 TL | 20 TL |
| Pay sayısı | 10 milyon | 500 milyon |
| Piyasa değeri | 2.000 Mn TL | 10.000 Mn TL |
A’nın hissesi B’ninkinden on kat pahalı görünür, ama B’nin piyasa değeri A’nın beş katıdır. Hisse fiyatı tek başına ne şirketin büyüklüğünü ne de ucuzluğunu anlatır; fiyatın kaç payla çarpıldığına bakılır.
A yüzde 100 bedelsiz sermaye artırımı yaparsa pay sayısı 20 milyona çıkar, fiyat 100 TL’ye düzeltilir. Piyasa değeri 2.000 Mn TL’de kalır: pasta büyümemiş, yalnız daha çok dilime bölünmüştür.
Nasıl yorumlanır
- Büyüklüğün ölçüsüdür. Piyasa değeri, borsanın şirkete biçtiği toplam değerdir. Şirketleri büyüklüklerine göre sıralamanın en yaygın yoludur.
- Çarpanların payıdır. F/K, PD/DD ve fiyat/satış oranı piyasa değerini kâra, özkaynağa ve satışa böler. Piyasa değeri tek başına ucuzluk ya da pahalılık söylemez; bir ölçüyle karşılaştırıldığında anlam kazanır.
- Fiyatla birlikte her gün değişir. Şirketin işinde hiçbir şey değişmese de fiyat oynadıkça piyasa değeri oynar; bilanço ise üç ayda bir güncellenir.
Dikkat
- Piyasa değeri borcu hesaba katmaz. Piyasa değeri aynı iki şirketten borçlu olanın tamamını devralmak daha pahalıya gelir; bu fark firma değerinde görülür.
- Son işlem fiyatı bütün paylara uygulanır. Paylarının küçük bir kısmı işlem gören şirkette bu fiyat, büyük bir pay bloğunun el değiştireceği fiyatı yansıtmayabilir.
- Aynı şirketin farklı pay grupları ayrı fiyatlarla işlem görüyorsa, tek grubun fiyatını bütün paylara uygulamak yanıltıcı sonuç verir.
Finemar'da bu sayı
Hissenin son fiyatı ödenmiş sermayeyle çarpılır; bir payın nominal değeri 1 TL kabul edildiği için ödenmiş sermaye pay sayısı yerine geçer. Sermaye bilançodan okunur ve KAP’taki şirket künyesinde yazan sermayeyle karşılaştırılır: bilançoda bulunamazsa ya da künyeden on kattan fazla ayrışıyorsa künyedeki değer kullanılır. Bankalarda ve diğer finans kurumlarında da yöntem aynıdır; aynı şirketin ayrı fiyatla işlem gören ikincil pay gruplarında ise piyasa değeri ve ondan türeyen çarpanlar boş bırakılır. Sektör sayfasındaki Büyüklük Haritası’nda her şirketin kutusu piyasa değeriyle orantılı büyüklükte çizilir.
Derinlemesine
Halka açık piyasa değeri
Paylarının bir kısmı ana ortakların elindedir ve borsada el değiştirmez. Yalnız fiili dolaşımdaki payların değerine halka açık piyasa değeri denir. Borsa İstanbul endekslerinde şirketin ağırlığı bu tutara göre belirlenir; toplam piyasa değeri büyük ama halka açıklığı düşük bir şirketin endeks ağırlığı küçük kalabilir.
Bedelli ve bedelsiz artırım
Bedelsiz artırımda şirkete para girmez, bu yüzden piyasa değeri değişmez. Bedelli artırımda ise ortaklar yeni paylar için şirkete para öder; kuramsal olarak piyasa değeri şirkete giren nakit kadar artar. Geçmiş fiyatlarla kıyas yapılırken bu iki işlemin etkisini ayıklayan düzeltilmiş fiyat serisi kullanılır.
Defter değerinden farkı
Bilançodaki özkaynak, şirketin bugüne kadar biriktirdiği değeri muhasebe kurallarıyla ölçer. Piyasa değeri ise yatırımcıların şirketin geleceğine dair beklentisini fiyata yansıtır. İkisinin oranı PD/DD’dir; oran 1’in altındaysa piyasa şirkete defterdeki özkaynağından daha az değer biçiyor demektir.
Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir; eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır.